Novdada barglarning joylashishi
Barglar novdada ma’lum tartibda joylashadi. Navbat bilan joylashishda har bir bo‘g‘imdan bitta barg chiqadi (olma, o‘rik, do‘lana, terak, tut, tok, atirgul, g‘o‘za, pomidor). Qarama-qarshi joylashishda bir bo‘g‘imning ikki tomonidan ikkita barg bir-biriga qarama-qarshi o‘sadi (rayhon, yalpiz, chinnigul, nastarin, dalachoy). Halqasimon joylashishda bir bo‘g‘imdan uch yoki undan ko‘p barg halqa hosil qilib chiqadi (sambitgul, qirqbo‘g‘im). Barglar qanchalik ko‘p bo‘lmasin, ular bir-biriga kam soya solib, quyosh nuri tushadigan holatda joylashadi: bargbandlari turlicha uzunlikda bo‘ladi, yaproqlar quyoshga qarab buriladi. Bu holat barg mozaikasi deyiladi. Shu tufayli har bir barg fotosintez uchun yetarli yorug‘lik oladi.
| Joylashish | Bir bo‘g‘imda | Misol |
|---|---|---|
| Navbat bilan | 1 ta barg | do‘lana, atirgul |
| Qarama-qarshi | 2 ta barg, bir-biriga qarama-qarshi | yalpiz, chinnigul |
| Halqasimon | 3 ta yoki undan ko‘p, halqa shaklida | — |
Issiqxonada ishchi pomidor ko‘chatlarini bir-biridan yetarli masofada o‘tqazadi. Agar tup zich bo‘lsa, barglar bir-biriga soya solib, pastki barglar yorug‘lik ololmay sarg‘ayadi. Masofa bo‘lsa, hamma barg quyosh oladi.
Issiqxona ishchisi ko‘chat oralig‘ini belgilaydi, dehqon ekin zichligini tanlaydi, uy gullari sevuvchisi tuvakni yorug‘ joyga qo‘yadi.
Tuvakdagi gulga yoki past butaga yuqoridan qarang: barglar bir-birining ustini yopib turibdimi yoki har biri alohida ko‘rinadimi?
Tajriba: ikkita bir xil xona gulini deraza yoniga qo‘ying. Bittasini har kuni yorug‘ tomonga aylantirib turing, ikkinchisiga tegmang. 5–7 kundan so‘ng barglar holatini taqqoslang va chizing. Qo‘shimcha: sinf atrofidagi 5 ta o‘simlikda barg joylashishini aniqlab jadvalga yozing. Xavfsizlik: gultuvakni ikki qo‘llab, deraza yonida ehtiyotlik bilan ko‘taring.