Ildiz turlari va tizimlari
Ildiz — yuksak o‘simliklarning vegetativ organi. U o‘simlikni tuproqqa mahkamlaydi, tuproqdan suv va unda erigan mineral tuzlarni shimib, poya va barglarga yetkazadi. Novdadan farqli o‘laroq, ildizda barg bo‘lmaydi. Kelib chiqishiga ko‘ra ildizlar uch xil: asosiy ildiz urug‘ murtagidagi boshlang‘ich ildizdan o‘sadi, yon ildizlar asosiy yoki qo‘shimcha ildizdan shoxlanib chiqadi, qo‘shimcha ildizlar esa poya yoki bargdan hosil bo‘ladi. Bir o‘simlikning barcha ildizlari ildiz tizimini tashkil etadi. O‘q ildiz tizimida asosiy ildiz yaxshi rivojlangan, undan yon ildizlar chiqadi; u ko‘pchilik ikki urug‘pallali o‘simliklarga xos (g‘o‘za, no‘xat, loviya, na’matak). Popuk ildiz tizimida asosiy ildiz rivojlanmaydi, poya asosidan ko‘plab mayda qo‘shimcha ildizlar o‘sadi; u bir urug‘pallali o‘simliklarga xos (bug‘doy, arpa, makkajo‘xori).
| Belgi | O‘q ildiz | Popuk ildiz |
|---|---|---|
| Asosiy ildiz | yaxshi rivojlangan, yon ildizlar chiqaradi | rivojlanmaydi |
| Ildizlar | bitta yo‘g‘on asosiy ildiz | poya asosidan ko‘plab mayda qo‘shimcha ildizlar |
| Xos | ikki urug‘pallali | bir urug‘pallali |
Tajriba: loviya va bug‘doy urug‘ini ho‘l paxta ustida shaffof idishda undiring. 7–10 kundan so‘ng ildiz tizimlarini solishtiring va chizing (loviya — o‘q ildiz, bug‘doy — popuk). Xavfsizlik: idishni o‘qituvchi ruxsati bilan ishlating, mog‘or paydo bo‘lsa qo‘l bilan tegmang, ish tugagach qo‘lni yuving.