Qovoqdoshlar oilasi
Qovoqdoshlar oilasiga 800 ga yaqin tur kiradi (hozirgi hisoblarda 900 dan ortiq); asosan bir va ko‘p yillik o‘tlar, poyasi (palagi) yoyilib yoki jingalaklari bilan ilashib o‘sadi. Barglari oddiy, ko‘pincha panjasimon bo‘lakli. Gullari to‘g‘ri, ayrim jinsli, hasharotlar changlatadi: gulkosacha 5 ta, gultoj 5 ta qo‘shilgan gultojbargdan iborat. Changchili gulda 5 changchi bor, ulardan 4 tasi 2 tadan juft bo‘lib qo‘shilgan, 1 tasi erkin; urug‘chili gulda esa 3 ta urug‘chibargdan hosil bo‘lgan bitta urug‘chi bor, shuning uchun changchili va urug‘chili gullarning formulasi alohida yoziladi. Mevasi — etdor, sersuv, tashqi qavati qattiq «qovoq meva» (pepo). Oshqovoq (Cucurbita) bir yillik poliz o‘simligi: poyasi mayin tukli, bargi yirik, gullari sariq; changchili va urug‘chili gullar bitta tupda yetiladi, changchililari oldinroq ochiladi; urug‘i moyga boy. Qovun (Cucumis melo; handalak ham shu tur navi), tarvuz (Citrullus lanatus), bodring (Cucumis sativus), idish-qovoq va qozonyuvg‘ich (lufa) shu oilaga kiradi. Itqovun — ekinzorlardagi achchiq, zaharli begona o‘simlik, uni yemang.
Qovoq somsa tayyorlanganda urug‘lari ajratib olinadi. Ularni quyoshda yoki shamolli joyda quritib, yeyish yoki keyingi bahorda ekish uchun saqlash mumkin. Bitta qovoq ichida juda ko‘p urug‘ bo‘ladi.
Oshpaz qovoqni ishlatadi, dehqon qovoq urug‘ini keyingi ekin uchun yig‘adi, bog‘bon uy sharoitida o‘simlik o‘stiradi.
Kattalardan qovoq hamda bodring yoki qovun urug‘larini ajratib berishni so‘rang. Ularning shakli, kattaligi va rangini solishtiring.
Kuzatish: bodring yoki qovoq o‘simligining changchili va urug‘chili gullarini toping (urug‘chili gul tagida kichik meva ko‘rinadi), chizing. Mevani kesib, urug‘larni sanang. Xavfsizlik: pichoqni kattalar ishlatsin; mevalarni yuvib yeng; itqovunni yemang; chang allergiyasida ehtiyot bo‘ling; ari bor gul oldida shoshilmang.