Yerda o‘simliklar dunyosining rivojlanishi

Dastlabki hayot suvda paydo bo‘lgan: taxminan 3,5 milliard yil avval bir hujayrali organizmlar, ularning ba’zilarida xlorofill paydo bo‘lib, bir hujayrali suvo‘tlarga o‘xshab qolgan, keyin ko‘p hujayrali suvo‘tlar kelib chiqqan. Uzoq vaqt suvo‘tlar dengizlarda hukmronlik qildi. Dengizlar sayozlashgan va iqlim o‘zgargan sari ba’zi suvo‘tlar sernam qirg‘oqlarga moslashdi — bular quruqlikka chiqqan dastlabki o‘simliklar bo‘lgan: psilofitlar, riniya, kuksoniya. Ularda ildiz va barg bo‘lmagan, shoxlangan poya uchida sporangiy bo‘lgan. Darslik bu o‘simliklarning quruqlikka chiqishini 570–510 million yil bilan bog‘laydi, hozirgi qazilma dalillar esa quruqlik o‘simliklarining paydo bo‘lishini taxminan 470–420 million yil avvalga (Ordovik–Silur) olib boradi. Keyin yo‘sinlar, plaunlar, qirqbo‘g‘imlar va qirqquloqlar rivojlandi; toshko‘mir davrida daraxtsimon qirqbo‘g‘im va qirqquloqlar 25–30 m ga yetgan o‘rmonlar hosil qilgan, ularning qoldiqlari ko‘mirga aylangan. Urug‘li qirqquloqlardan ochiq urug‘lilar chiqqan (darslikda 200 million yil, hozirgi hisoblarda ancha ertaroq, taxminan 300 million yil avval). Yopiq urug‘lilar taxminan 140 million yil avval paydo bo‘lgan va Bo‘r davridan boshlab juda tez tarqalib, Yer yuzida hukmron bo‘ldi. Undan ancha oldin iqlimning quruqlashishi daraxtsimon qirqquloq va qirqbo‘g‘im o‘rmonlarining kamayishiga, ochiq urug‘lilarning esa ko‘payishiga olib kelgan.