Yo‘sinlar bo‘limi

Yo‘sinlar eng qadimiy va eng sodda tuzilgan yuksak o‘simliklar bo‘lib, ular suvo‘tlardan kelib chiqqan deb hisoblanadi. Ularning ko‘pchiligi poya va bargdan iborat, lekin haqiqiy ildizi va o‘tkazuvchi naylari yo‘q: tuproqqa rizoidlar deb ataladigan ingichka iplar bilan yopishadi, suvni esa butun tanasi bilan yutadi. Shuning uchun ular past (4–5 mm dan 40 sm gacha) bo‘ladi va nam joylarda o‘sadi. Yuksak o‘simliklarda jinsiy bo‘g‘in (gametofit) bilan jinssiz bo‘g‘in (sporofit) gallanadi; yo‘sinlarda ko‘rinib turgan yashil o‘simlik — gametofit, ya’ni jinsiy bo‘g‘in ustun turadi. Funariyaning poya uchida anteridiylarda ikki xivchinli spermatozoidlar, kolbasimon arxegoniylarda esa bittadan tuxum hujayra yetiladi. Yomg‘ir suvida spermatozoid suzib borib tuxum hujayra bilan qo‘shiladi, zigotadan sporofit — band va uning uchidagi sporangiy (ko‘sakcha) — o‘sib chiqadi. Yetilgan sporalar tarqaladi, nam tuproqda ular yashil ipsimon o‘simtaga, undan kurtaklar orqali yangi barglik o‘simlikka aylanadi. Darslikda yo‘sinlarning 20 000 dan ortiq turi borligi aytilgan; hozirgi hisoblarga ko‘ra yo‘sinlarning o‘zi taxminan 12 000 tur, barcha yo‘sinsimonlar esa birgalikda 20 000 ga yaqin turni tashkil etadi.