Loladoshlar oilasi
Loladoshlar oilasi — dunyoning cho‘l, adir va tog‘larida o‘sadigan, piyozboshli yoki ildizpoyali ko‘p yillik o‘tlar (darslikda 400 ga yaqin tur aytilgan). Ilgari piyoz va shirach turkumlari ham shu oilada edi; keyin ular mustaqil oilalarga ajratilgan. Barglari oddiy, butun, parallel yoki yoysimon tomirli, poyada ketma-ket joylashgan. Gullari to‘g‘ri, ikki jinsli, yakka yoki to‘pgulda; gulqo‘rg‘on oddiy, gultojsimon, 6 bargcha ikki doirada (3+3); changchilar ham 6 ta (3+3), urug‘chi bitta, 3 ta urug‘chibargdan iborat. Formula: Og3+3 Ch3+3 U(3). Mevasi — ko‘sakcha (3 chanoqli) yoki rezavor meva. Bir urug‘pallali o‘simliklar: ularda gul qismlari 3 ga karrali, barg parallel tomirli, ildiz popuk. Lola urug‘dan va piyozboshidan ko‘payadi; urug‘dan o‘sgan lola bir necha yildan keyin gullaydi. O‘zbekistonda lolaning 23 turi o‘sadi (darslik bo‘yicha hammasi «Qizil kitob»da). Odamlarning ularni yulishi va piyozboshlarini kovlab olishi sonini kamaytirgan. Boychechak (Gagea) — mart boshida gullaydigan 10–15 sm li piyozboshli ko‘p yillik o‘t, sariq guli bor, tog‘ va adirlarda 30 ga yaqin turi o‘sadi.
Bahorda tog‘ yonbag‘rida lolalar gullaydi, yoz boshiga kelib esa o‘t qurib, joy sarg‘ayadi. Lolalar yer ostida piyozboshda yashirinib, uzoq vaqt dam oladi. Shu sabab ularni ko‘rish mumkin bo‘lgan vaqt qisqa.
Ekolog gullash fasllarini kuzatadi, fotograf tabiatni suratga oladi, gid sayyohlarga o‘simliklarni uzmaslikni tushuntiradi.
Bahorda bir gulning suratini oling yoki rasmini chizing (uzmasdan) va bir oydan keyin kattalar bilan o‘sha joyni yana ko‘ring. O‘zgarishni yozing.
Muhofaza: rasm yoki gerbariydan lola gulini o‘rganib, formulasini yozing. Maktab atrofida «Lolani asraymiz» plakati tayyorlang. Tirik lola va boychechakni yulmang, piyozboshini kovlamang. Xavfsizlik: loladoshlarning piyozboshi va gullarini yemang (ba’zilari zaharli); qo‘lni yuving; tog‘ yonbag‘rida kattalar bilan yuring.