Gul — o‘simliklarning generativ ko‘payish organi
Gul — yopiq urug‘li o‘simliklarning jinsiy ko‘payish organi, shakli o‘zgargan qisqargan novda. Undan meva va urug‘ hosil bo‘ladi. Gul gulband bilan novdaga birikadi; gulbandning kengaygan uchi — gul o‘rni, unda gulning hamma qismi joylashadi. Gulqo‘rg‘on gulkosa (yashil gulkosachabarglar) va gultojdan (ko‘pincha rangli gultojbarglar) iborat; gul ochilguncha changchi va urug‘chini himoya qiladi. Changchi changdon va changchi ipidan iborat; changdonda chang yetiladi. Urug‘chi gulning o‘rtasida joylashgan va tuguncha, ustuncha, tumshuqchadan tuziladi: tumshuqcha changni ushlaydi, tugunchada urug‘kurtak bo‘ladi, urug‘lanishdan so‘ng tugunchadan meva hosil bo‘ladi. Gul formulasida qismlar bosh harf bilan, soni raqam bilan yoziladi: Gk — gulkosachabarglar, Gt — gultojbarglar, Ch — changchilar, U — urug‘chi, Og — oddiy gulqo‘rg‘on; qavs qismlar qo‘shilganini, ∞ — ko‘p sonni bildiradi. Masalan, olxo‘ri guli: Gk₅ Gt₅ Ch∞ U₁.
| Qism | Tarkibi |
|---|---|
| Gulband | uchida gul o‘rni |
| Gulqo‘rg‘on | gulkosa, gultoj |
| Changchi | changdon, changchi ipi |
| Urug‘chi | tumshuqcha, ustuncha, tuguncha |
4-laboratoriya mashg‘uloti: pinset bilan gul (olcha, lola, jag‘-jag‘ yoki xona gulidan) qismlarini birma-bir ajrating, daftarga yopishtiring (kosacha, toj, changchi, urug‘chi); lupada changdon va tumshuqchani ko‘ring; gul formulasini tuzing. Xavfsizlik: chang allergiyasi bo‘lganlar burun-og‘izni yopib ishlasin yoki ishtirok etmasin; noma’lum va zaharli o‘simlik gullariga tegmang; gulni tatib ko‘rmang; ishdan so‘ng qo‘lni yuving.