Ko‘p hujayrali yashil suvo‘tlar
Chuchuk suvlarda yashaydigan ko‘p hujayrali yashil suvo‘tlarning ko‘pchiligi oddiy yoki shoxlangan iplar shaklida; ular o‘sish davomida hujayralari to‘xtovsiz bo‘linib, qattana doim kattalashib boradi. Ulotriks daryo va soylarda toshlar, yog‘ochlarga yopishib o‘sadi: tanasi shoxlanmagan ip, bir qator zanjirsimon hujayralardan iborat; tubidagi bitta hujayra rizoid bo‘lib, buyumga yopishtirib turadi; qolgan yashil hujayralarda belbog‘simon xromatofor bor. Jinssiz ko‘payishda hujayra 4 yoki 8 bo‘lakka bo‘linadi, ular to‘rtta xivchin bilan suzuvchi zoosporalar bo‘lib suvga chiqadi, so‘ng biror narsaga yopishib, ko‘ndalang bo‘linib yangi ip hosil qiladi. Jinsiy ko‘payishda ikki xivchinli, teng kattalikdagi jinsiy hujayralar (izogametalar) juft-juft qo‘shilib zigota hosil qiladi; zigota qalin po‘st bilan qoplanib tinim davrini o‘tadi, so‘ng to‘rt hujayraga bo‘linadi va ularning har biri yangi ipga aylanadi. Spirogira hovuz va sekin oqar suvlarda shoxlanmagan yirik silindrsimon hujayrali iplar bo‘lib, hech narsaga yopishmay suvda qalqib turadi. Kladofora — tallomi shoxlangan, bo‘yi 1 m gacha yetadigan suvo‘t; xara — ariq, hovuz va sholipoyada uchraydigan, 30–60 sm li sershox suvo‘t. O‘zbekiston suvo‘tlarini akademik A. M. Muzaffarov chuqur o‘rgangan. Suvo‘tlar suvni kislorodga boyitadi va baliqlar uchun oziq bo‘ladi.
| Suvo‘t | Tanasi | Bo‘yi, yashash joyi |
|---|---|---|
| Ulotriks | shoxlanmagan ip | daryo va soylar |
| Spirogira | shoxlanmagan ip, yirik silindrsimon hujayralar | hovuz va sekin oqar suv |
| Xara | sershox | 30–60 sm; ariq, hovuz, sholipoya |
Sug‘orish kanalida yashil ipsimon suvo‘tlar to‘planib qolsa, suv oqimi sekinlashadi. Suv xodimlari ularni yig‘ib, kanalni tozalab turishadi, shunda suv dalalarga yetib boradi.
Suv xo‘jaligi xodimi kanalni tozalaydi, baliqchi suv havzasida suvo‘tlarni nazorat qiladi, ekolog suv ekotizimining holatini kuzatadi.
Kattalar bilan suvo‘tli hovuz yoki kanal rasmlarini internetdan yoki kitobdan ko‘ring va yashil iplar qanday ko‘rinishini tasvirlab bering. Suv yoniga yolg‘iz bormang.
Mikroskopda: hovuz yoki akvariumdan olingan ipsimon suvo‘t (spirogira yoki kladofora) dan preparat tayyorlab, hujayralar qatorini, xromatoforni va yadroni ko‘ring va chizing. Xavfsizlik: suv olishda faqat kattalar bilan; ko‘k-yashil «gullagan» suvga tegmang; qo‘lni sovunlab yuving; preparat oynalarini ehtiyot bo‘lib ushlang.