To‘pgullar
Bir-biriga yaqin joylashgan bir nechta gullar yig‘indisi to‘pgul deyiladi. Yakka gullar lola, binafsha, behida bo‘ladi, ko‘p o‘simlikda esa gullar to‘pgulga yig‘iladi — to‘pgulda gullar yaxshiroq changlanadi. Gullari bitta asosiy gulpoyada joylashgan to‘pgul oddiy to‘pgul deyiladi: shingilda gullar gulbandlari bilan navbat bilan o‘rnashadi (karam, rediska, jag‘-jag‘); boshoqda gullar bandsiz (zubturum); qalqonchada pastki gullarning bandi uzunroq bo‘lib, gullar bir tekislikda turadi (olma, nok); so‘tada bandsiz gullar yo‘g‘on o‘qda (makkajo‘xorining urug‘chili gullari); boshchada kalta yo‘g‘on o‘qda sharsimon (sebarga); soyabonda bir xil uzunlikdagi gulbandlar bir nuqtadan chiqadi (piyoz); savatchada o‘q etli likopchasimon kengaygan va o‘rama barglar bilan o‘ralgan (kungaboqar, qoqio‘t); kuchala osilib turadi (yong‘oq, qayin, tol). Bir necha oddiy to‘pgul murakkab to‘pgulni hosil qiladi: murakkab soyabon (sabzi, shivit, petrushka), murakkab boshoq (bug‘doy, arpa, javdar), murakkab shingil (tok).
| Oddiy | shingil, boshoq, qalqoncha, so‘ta, boshcha, soyabon, savatcha, kuchala |
|---|---|
| Murakkab | murakkab soyabon, murakkab boshoq, murakkab shingil |
Oshxonada gulkaram bo‘laklarga bo‘linadi. Ko‘p odamlar bilmaydi, lekin yeyilayotgan oq bosh aslida hali ochilmagan juda ko‘p mayda gul kurtaklaridan iborat to‘pgul. Agar o‘simlik o‘sishda davom etsa, ular gullaydi.
Sabzavotchi gulkaramni yetishtiradi, oshpaz uni tayyorlaydi, gulchi buketga mos to‘pgullarni tanlaydi.
Mayda gullari bir to‘pda joylashgan o‘simlikni qidiring, masalan, sebarga yoki ukrop. To‘p sharsimonmi, soyabonsimonmi yoki boshoqsimonmi? Uni uzmang.
To‘pgul gerbariysi: maktab bog‘ida yoki gerbariyda 6 ta to‘pgulni toping, rasmini chizing va turini yozing (shingil, boshoq, soyabon, savatcha, kuchala…). Yoki «Gul-to‘pgul» kartochkalari: o‘simlik nomi — to‘pgul turi juftliklarini topish. Xavfsizlik: ari va hasharotli gullarga tegmang, allergiyasi borlar ehtiyot bo‘lsin.