Sho‘radoshlar oilasi
Sho‘radoshlar sahro, cho‘l, qumli va sho‘r yerlarda o‘sadigan 1500 ga yaqin tur (daraxt, buta, yarim buta va o‘tlar). Ular ko‘pincha etdor-sersuv; barglari oddiy, ba’zilarida juda kichik yoki butunlay yo‘qolgan. Gullari mayda, yashil yoki rangsiz, boshoqsimon yoki shingilsimon to‘pgulda; gulqo‘rg‘on oddiy, kosachasimon (taxminan 5 pardasimon bargcha), changchilar 2–5 ta, mevasi asosan yong‘oqcha. Hozirgi tizimlarda bu oila Amaranthaceae oilasining bir qismi sifatida ko‘riladi, lekin darslik nomi bilan o‘rganamiz. Oddiy lavlagi (Beta vulgaris) ikki yillik: birinchi yili yirik barg va yo‘g‘onlashgan ildizmeva, ikkinchi yili gul va meva hosil qiladi; ismaloq ham shu oilada. Saksovul (oq — Haloxylon persicum, qora — H. aphyllum) qumli cho‘lda o‘sadigan kichik daraxt; barglari mayda tangachasimon, bir yillik novdalarining bir qismi to‘kiladi — bu suv sarfini kamaytiradigan moslashuvdir. Saksovul ko‘chma qumni mustahkamlaydi, yoqilg‘i beradi, novdalari chorva uchun ozuqa. Teresken, izen, sho‘rak kabilar tuya va qorako‘l qo‘ylari uchun yem-xashak; itsigak (Anabasis aphylla) esa zaharli bo‘lib, undan hasharotlarga qarshi modda olinadi, shuning uchun unga tegmang.
Gerbariydan oq sho‘ra va olabo‘ta o‘simliklarini ko‘rib, barglari va gullarini lupa bilan solishtiring; qaysi sharoitda o‘sishini toping. Lavlagi ildizmevasini kattalar yordamida kesib, kesimida halqalarni ko‘ring. Xavfsizlik: pichoqni faqat kattalar ishlatsin; cho‘ldan o‘simlik yig‘ishda tikan, ilon va issiqdan ehtiyot bo‘ling; itsigak kabi zaharli o‘simliklarga tegmang; qo‘lni yuving.