O‘simlik hujayrasining tuzilishi
Hujayra — tirik organizmning eng kichik tarkibiy qismi; uni 1665-yilda ingliz olimi Robert Guk kashf etgan. O‘simlik hujayrasi qobiq, sitoplazma va yadrodan iborat. Qobiq kletchatka (sellyuloza)dan tuzilgan, mustahkam va tiniq bo‘lib, hujayrani himoya qiladi hamda shaklini saqlaydi. Sitoplazma — quyuqroq, rangsiz, doimo harakatlanuvchi modda, hujayra ishining asosiy qismi shu yerda boradi. Yadro irsiy belgilarni saqlaydi va hujayra bo‘linishini boshqaradi. Plastidalar uch xil: yashil xloroplastlarda fotosintez boradi, xromoplastlar gul va mevaga sariq-qizil rang beradi, rangsiz leykoplastlarda zaxira modda saqlanadi. Vakuol — hujayra shirasiga to‘lgan bo‘shliq; shirada 70–95% suv, unda shakar, tuzlar va boshqa moddalar erigan bo‘ladi. Bakteriya va ko‘k-yashil suvo‘tlarda (siyanobakteriyalarda) shakllangan yadro yo‘q.
Amaliy ish «Piyoz po‘sti preparati»: (1) piyoz etli qavatidan yupqa shaffof parda ajratib oling; (2) buyum oynasidagi suv tomchisiga qo‘ying; (3) qoplag‘ich oyna bilan yoping; (4) mikroskopda 10×–40× da ko‘ring va qobiq, sitoplazma, yadro, vakuolni daftarga chizing. Xavfsizlik: o‘tkir pichoq va oynalarni faqat o‘qituvchi nazoratida ishlating, shisha sinsa qo‘l bilan yig‘ishtirmang, mikroskopni ikki qo‘llab ko‘taring, quyosh nurini bevosita ko‘zgu bilan aks ettirmang.