Ra’nodoshlar oilasi
Ra’nodoshlar oilasiga Shimoliy Yarimsharning mo‘tadil mintaqalarida o‘sadigan 3000 ga yaqin tur — daraxt, buta va ko‘p yillik o‘tlar — kiradi. Barglari yonbargchali, oddiy yoki murakkab, poyada navbat bilan o‘rnashgan. Gullari ikki jinsli, to‘g‘ri, odatda 5 a’zoli: 5 gulkosachabarg, 5 erkin gultojbarg, juda ko‘p changchi, bitta yoki ko‘p urug‘chi; hasharotlar changlatadi. Tur va turkumlari juda xilma-xil bo‘lgani uchun gul tuzilishini bitta formula bilan ifodalab bo‘lmaydi (tipik: Gk5 Gt5 Ch∞ U1–∞). Mevalari ham har xil: shaftoli va o‘rik — bir danakli; olma va nok — olmasimon (darslikda «ko‘p danakli» deyilgan); malina — mayda danakchalardan iborat yig‘ma meva; qulupnayning «mevasi» — etdor gultuvagi, haqiqiy mevalari esa uning ustidagi mayda yong‘oqchalar. Oddiy na’matak — 2–3 m li tikanli buta; uning qizil «mevasi» soxta meva bo‘lib, C vitamini (askorbin kislotasi) va limon kislotasiga boy. Na’matak madaniy atirgullarning yovvoyi turi hisoblanadi; O‘zbekistonda yovvoyi olma, nok, olcha kabilar yangi navlar yaratishda muhim. O‘rta Osiyo noki va Olga sorbariyasi «Qizil kitob»ga kiritilgan (ro‘yxat yangilanib turadi).
Gulni tekshirish: olma yoki o‘rik guli (ruxsat bilan, kattalar kesib bergan) ni uchli pinset va lupa bilan ajratib, 5 gulkosachabarg, 5 gultojbarg, changchilar va urug‘chini sanang va chizing. Xavfsizlik: pinset va qaychini ehtiyotkorlik bilan ishlating; chang allergiyasi bo‘lsa niqob taqing; bog‘dagi o‘simliklarni zararlamang; pestitsidlangan mevani yuvmasdan yemang.