Qirqbo‘g‘imlar bo‘limi
Qirqbo‘g‘imlar ko‘p yillik o‘tlar bo‘lib, ular sernam joylarda — ariq, kanal, zovur va buloq bo‘ylarida o‘sadi. Dala qirqbo‘g‘imining poyasi serqirra, bo‘g‘imlarga bo‘lingan, bo‘g‘im oraliqlari ichi kovak; ingichka shoxlar va mayda tangachasimon barglar faqat bo‘g‘imlarda halqa bo‘lib joylashadi, shuning uchun nomi shunday. Erta bahorda ildizpoyadagi kurtaklardan qo‘ng‘ir rangli, shoxlanmagan bahorgi novda chiqadi; uning uchida sporofillar halqa-halqa bo‘lib joylashgan boshoq bor, har bir sporofill ostida 6–8 ta sporangiy yetiladi. Sporalar shamol va suv bilan tarqaladi, nam yerda ulardan kichik yashil gametofit o‘sadi, unda anteridiy va arxegoniylar hosil bo‘ladi; urug‘lanish faqat suvda o‘tadi, zigotadan yangi o‘simlik — sporofit — rivojlanadi. Bahorgi novda so‘lgach, yozning boshida yashil, shoxlangan yozgi novda o‘sadi va fotosintez qiladi. Qirqbo‘g‘im ildizpoyasi orqali vegetativ ko‘payadi ham. Dorivor o‘simlik hisoblanadi (siydik haydovchi), lekin uni faqat shifokor maslahati bilan ishlatish kerak.
Kuzatish: bahorda va yozda dala qirqbo‘g‘imining novdalarini toping, solishtiring, chizing va gerbariy tayyorlang. Xavfsizlik: poyalari dag‘al (kremniy bor) — qo‘lni kesib olmaslik uchun ehtiyot bo‘ling; tatib ko‘rmang va choyga solmang; sernam, sirpanchiq qirg‘oqda kattalar bilan yuring; qo‘lni yuving.