Meva va urug‘larning tarqalishi
Meva va urug‘lar tarqalishi o‘simlik turining yangi joylarga o‘rnashishi, ona o‘simlik soyasidan chiqishi uchun zarur. Tarqalish usuli mevaning tuzilishiga bog‘liq. O‘zi tarqatadiganlar (avtoxor o‘simliklar): xina (balzamin), ko‘pchilik dukkaklilar, burchoq, itqovun (o‘qotar bodring) — mevasi pishganda ichki bosim, pallalarning chatnashi yoki buralishi bilan urug‘ otilib chiqadi. Shamol: terak, tol, qoqio‘t, qo‘g‘a mevalari uchida yengil popuk (tuk) tutami bor — ular uchib, uzoq masofalarga boradi; qayrag‘och, shumtol, saksovul, zarang mevalarida qanotchalar bor. Suv: suv o‘tkazmaydigan qobiqli mevalar (nilufar, g‘umay, zubturum) suvda qalqib uzoqqa boradi. Hayvonlar va qushlar: tikanli, ilmoqli, yopishqoq mevalar jun va patga yopishadi; sersuv mevalarni yeb, hazm bo‘lmagan danak va urug‘larni chiqindi bilan boshqa joylarga tarqatadi. Odam eng ta’sirli tarqatuvchi: XX asr boshida yantoq urug‘i O‘rta Osiyodan keltirilgan beda urug‘iga aralashib Amerikaga borib qolgan. Tarqalish tufayli o‘simliklar yangi yerlarni egallaydi.
«Tarqalish tahlili»: quritilgan meva va urug‘lar (qoqio‘t, zarang qanoti, olcha danagi, dukkak, tikanli meva) to‘plamini guruhlarga ajrating: shamol, suv, hayvon, o‘zi. Tajriba: zarang qanoti yoki qoqio‘t mevasini balandlikdan tashlab, tushish vaqtini mayda qanotsiz urug‘ bilan solishtiring. Xavfsizlik: tikanli mevalarga ehtiyot bo‘lib tegining; noma’lum mevani tatib ko‘rmang; balandlikdan tashlashda stulga tik turmang (o‘qituvchi tashlaydi).