Barglarning tashqi tuzilishi
Barg — novdaning yon vegetativ organi. U fotosintez qiladi, suv bug‘latadi (transpiratsiya), gaz almashinuvida qatnashadi, ba’zi o‘simliklarda vegetativ ko‘payishga ham xizmat qiladi. Barg odatda barg yaprog‘i va barg bandidan iborat; ba’zi o‘simliklarda band tagida yon bargchalar ham bo‘ladi. Olma, o‘rik, terak, yong‘oq, tok, qovun kabilarning bargi bandli; lola, bug‘doy, makkajo‘xori, arpa, sholining bargi bandsiz bo‘lib, poyaga yaprog‘ining pastki qismi bilan birikadi. Yaproqdagi tomirlar shoxlanishiga ko‘ra tomirlanish turlari bor: parallel va yoysimon (bir urug‘pallali o‘simliklarda: bug‘doy, makkajo‘xori), patsimon va panjasimon (to‘rsimon) (ikki urug‘pallalilarda: olma, terak, chinor, g‘o‘za). Tomirlar bo‘ylab poyadan suv va mineral moddalar barg etiga keladi, bargda hosil bo‘lgan organik moddalar esa poyaga o‘tadi. Tomirlanish o‘simlik turini aniqlashda muhim belgi.
| Tomirlanish | Tomirlar shoxlanishi |
|---|---|
| Parallel | tomirlar bir-biriga parallel |
| Yoysimon | tomirlar yoy shaklida |
| Patsimon | o‘rtada asosiy tomir, undan yon tomirlar |
| Panjasimon | asosdan bir nechta yirik tomir yelpig‘ichdek |
3-laboratoriya mashg‘uloti (bargning tashqi tuzilishi): tarqatilgan barglar, gerbariy va xona o‘simliklarida bandli va bandsiz barglarni aniqlang, tomirlanish turini lupada ko‘ring (parallel, yoysimon, patsimon, panjasimon), 4–5 xil bargni daftarga chizing va qismlarini belgilang. Xavfsizlik: tikanli va noma’lum o‘simlik barglariga tegmang, bargni tatib ko‘rmang, ishdan so‘ng qo‘lni yuving; lupadan quyoshga qaramang.