☰ Mundarija · Matematika

Murakkab masalalar va amallar tartibi

Darslar 17–18 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
18

To‘rt amalga doir hisoblash algoritmlari

Darslik: 1-qism, 18-dars, 70–73-betlar
MaqsadAmallarni bajarish tartibi (algoritm) qoidalarini bilish va ifodalarning qiymatini to‘g‘ri hisoblash.
Yangi so‘zlar
amallar bosqichi · stage of operationsalgoritm · algorithmqavs · bracketifodaning qiymati · value of an expression
Tushuntirish

Qo‘shish va ayirish — I bosqich, ko‘paytirish va bo‘lish — II bosqich amallari. 1-qoida: qavssiz ifodada bitta bosqich amallari bo‘lsa, ular chapdan o‘ngga yozilish tartibida bajariladi. 2-qoida: qavssiz ifodada ikkala bosqich bo‘lsa, avval II, keyin I bosqich amallari bajariladi. 3-qoida: qavs bo‘lsa, avval qavs ichidagi amallar bajariladi. Biror ishni bajarish tartibi algoritm deb ataladi. Amallar xossalari hisobni qulaylashtirsa, tartibdan chetga chiqish mumkin: 37 · 8 + 13 · 8 = (37 + 13) · 8 = 400.

Namunalar
120 − 36 : 4 + 5 × 7 = 120 − 9 + 35 = 111 + 35 = 146 (avval : va ×, keyin − va +).
(96 + 4 × 6) : 5 − 48 : 12 = (96 + 24) : 5 − 4 = 120 : 5 − 4 = 24 − 4 = 20.
Sinfda faoliyat

«Tartib raqamlari»: o‘qituvchi ifodani yozadi, bolalar har bir amal ustiga bajarilish tartibi raqamini qo‘yadilar, so‘ng hisoblaydilar va jufti bilan tekshiradilar.

Mashq
1
250 − 12 × 5 + 45 : 9 ifodaning qiymatini toping.
2
(84 − 24) : 6 + 7 × 3 ni hisoblang.
3
45 × 8 + 55 × 8 ni qulay usulda hisoblang.
4
Nima uchun 8 + 2 × 5 = 18, 50 emas?