ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi5-sinf · 9-hafta

O‘yinchoq qutilari uchun missiya

🎯 Missiya: Bog‘cha sovg‘a qilgan qutilardan qaysi birini ta’tildan keyin o‘zimiz ta’mirlaymiz — va nega?

Dushanba

Sinf rahbariKelasi hafta — kuzgi ta’til (2–8-noyabr), darslar 9-noyabrda boshlanadi. Mahalla bog‘chasi eski yog‘och o‘yinchoqlarni sovg‘a qilmoqchi, ularni ta’tildan keyin ta’mirlaymiz. Bir quti tanlang.
AnvarTarixdan ni o‘rgandik: bu xalqning madaniy rivojlanishida erishgan darajasi — asboblar, shaharlar qurish, yozuv, fan va san’at.
MalikaGretsiyaga qarashli Krit orolida miloddan avvalgi III–II ming yillikdagi shaharlar va saroylar topilgan; kritliklar kema yasash va savdoda kuchli bo‘lgan. Miken shahar-davlatida mustahkam qal’a, bronza qurol va oltin taqinchoqlar qoldiqlari topilgan.
ZarinaMarkaziy Amerikada mayyalar shahar-davlatlar, piramidalar va rasadxonalar qurgan, aniq taqvim yaratgan. Perudagi inklar — tugunli ip bilan hisob yuritgan.
Biz esa ro‘yxat yuritamiz. Qutilarni tekshirib, qaror qilamiz.
Tarixdan hikoyalar

Qulf 1: O‘yinchoqlar qutilari

Topshiriq: Kipu nima?

JasurBog‘chadan xabar: jami 80 ta o‘yinchoq uchta qutida. A qutida C dagidan 8 ta ko‘p, B da C dagidan 6 ta ko‘p. Har qutida nechta?
MalikaC dagi sonni x deymiz. Model-sxema: C = x, A = x + 8, B = x + 6. Tenglama: x + (x + 8) + (x + 6) = 80.
AnvarSoddalashtiramiz: 3x + 14 = 80, 3x = 66, x = 22. Demak, C — 22, A — 30, B — 28. Tekshiramiz: 22 + 30 + 28 = 80 ✔
ZarinaTa’mir: ta’tildan keyin 4 ta dars, har darsda 2 guruh, har guruh 4 ta o‘yinchoq. Tartib: avval qavs, keyin ko‘paytirish: 4 · (2 · 4) = 4 · 8 = 32.
Ko‘paytirish va bo‘lish — II bosqich, qo‘shish va ayirish — I bosqich. 32 ta o‘yinchoqdan ko‘pini ulgurmaymiz.
Matematika

Qulf 2: Qutilarda nechtadan?

Topshiriq: A, B, C qutilardagi o‘yinchoqlar soni qaysi javobda to‘g‘ri?

🔑 Kalit: 3x + 14 = 80, x = 22: C — 22, A — 30, B — 28 ta o‘yinchoq. Biz 4 · (2 · 4) = 32 tadan ortig‘ini ta’mirlay olmaymiz.

Seshanba

ZarinaBog‘cha tarbiyachisiga qo‘ng‘iroq qildim. Telefonda avval salomlashib, o‘zimizni tanishtiramiz: «Salom, men 5-sinf o‘quvchisi Zarinaman.» Gapni bo‘lmaymiz, ovozni ortiqcha ko‘tarmaymiz.
JasurSuhbat oxirida rahmat aytib, . muloqot telefonda ham kerak. Tarbiyachi aytdi: A qutida yoriqlar va botiqlar bor, B da chirish va zamburug‘, C da yog‘ochxo‘r qo‘ng‘iz teshiklari, ichida hali tirik qurtlar bor.
MalikaQutilar yorlig‘ini alifbo tartibida yozamiz. Lotin asosidagi o‘zbek alifbosida 26 harf, 3 harflar birikmasi (sh, ch, ng) va 1 tutuq belgisi bor: A, B, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Y, Z, O‘, G‘, Sh, Ch, Ng.
AnvarAlifbo 1993-yil 2-sentyabrda qonun bilan kiritilgan, imlo qoidalari 1995-yil 24-avgustda tasdiqlangan. Avval qadimgi o‘zbek yozuvi (arab asosida, 1929-yilgacha), keyin 1930–1940 lotin, so‘ng kirill ishlatilgan.
Yorliqlarni o‘yin qilsak ham bo‘ladi: «bosh–tosh–qosh»da bitta harf almashsa, so‘z ma’nosi o‘zgaradi.
Ona tili

Qulf 3: Bog‘chaga qo‘ng‘iroq

Topshiriq: Qaysi qatorda so‘zlar alifbo tartibida?

🔑 Kalit: Bog‘cha: A qutida yoriq va botiqlar, B da chirish va zamburug‘, C da yog‘ochxo‘r qo‘ng‘iz teshiklari bor, ichida hali tirik qurtlar bor.

AnvarHafta kunlari: Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday, Sunday — bosh harf bilan! “On Friday” — juma kuni.
MalikaTartib sonlar: first, second, third, fourth, fifth, sixth… “Thursday is the fourth day of the week.” “What’s the sixth day?” — “Saturday.” Imlo: fifth, eighth, ninth, twelfth.
JasurNoto‘g‘ri fe’llar: go → went, see → saw, buy → bought, eat → ate. Savol: “Where did you go on Saturday?” — did dan keyin go (went emas!). “They went to the market.” “They didn’t buy fruit.”
ZarinaO‘tgan juma bog‘chaga bordik: “We went to the kindergarten last Friday. We saw old toys.”
Ingliz tili

Qulf 4: Last Friday we went…

Topshiriq: Gapni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Fridayisthefifthday.

AnvarMahalla xaritasida maktabdan bog‘chagacha masofa 4 sm. 1 : 20 000, ya’ni yerdagi masofa xaritadagidan 20 000 marta katta.
Malika4 · 20 000 = 80 000 sm = 800 m. Darslikdagi misolga o‘xshash: 800 m xaritada 4 sm bo‘lsa, masshtab 1 : 20 000.
JasurMasshtab uch xil: (1 : 100 000), (1 sm da 1 km) va (teng bo‘laklarga bo‘lingan to‘g‘ri chiziq). Sonli masshtabning oxirgi beshta nolini olib tashlasak, sm km bo‘ladi, chunki 1 km = 100 000 sm.
ZarinaOdam soatiga 5 km yursa, 800 m ga taxminan 10 daqiqa ketadi. Sinov uchun o‘lchamni chizg‘ich yoki sirkul bilan olamiz.
Geografiya

Qulf 5: Bog‘chagacha qancha?

Topshiriq: Masshtab 1 : 100 000 bo‘lsa, xaritadagi 1 sm yerda qancha?

Chorshanba

ZarinaO‘yinchoqlar ro‘yxatini kompyuterda terayapman. da ko‘zlar ekranga qaraydi, klaviaturaga emas, barcha barmoqlar ishlaydi.
Anvar: chap qo‘l barmoqlari A, S, D, F da, o‘ng qo‘l J, K, L va «;» da, bosh barmoqlar probelda. F va J da kichik do‘nglik bor — qaramay topiladi.
MalikaHar bosishdan keyin barmoq asosiy qatorga qaytadi. Avval sekin, lekin xatosiz; tezlik keyin keladi. Tezlik daqiqada belgilarda o‘lchanadi.
Jasur — tez terishni o‘rgatadigan dastur. Uni o‘qituvchi yoki kattalar bilan tanlaymiz; notanish saytlardan dastur yuklab olmaymiz va o‘rnatmaymiz.
Informatika

Qulf 6: Ro‘yxatni teramiz

Topshiriq: Qaysi tugmalarda kichik do‘nglik bor?

MalikaBiologiyada tirik organizmlarning to‘rt olamini o‘rgandik: bakteriyalar, zamburug‘lar, o‘simliklar, hayvonlar. Hammasi oziqlanadi, nafas oladi, ko‘payadi va o‘sadi.
Anvarlar — harakatlanmaydigan eukariotlar, geterotrof oziqlanadi. Tanasi ingichka iplar — lardan iborat, bilan ko‘payadi. Eng kichik achitqidan katta qo‘ziqorinlargacha.
ZarinaYog‘ochni chiritadigan ham zamburug‘lar. O‘simliklar xlorofill bilan qiladi: yorug‘likda karbonat angidrid va suvdan organik modda yasab, kislorod chiqaradi.
JasurBakteriyalar mayda, faqat mikroskopda ko‘rinadi. lar hujayrasiz hayot shakli: faqat tirik hujayra ichida ko‘payadi. Qo‘lni sovunlab yuvish muhim.
Demak, B qutidagi chirish va zamburug‘ — tirik zamburug‘ ishi. Kalit.
Biologiya

Qulf 7: Chirish kimdan?

Topshiriq: Yog‘ochni chiritadigan organizmlar qaysi olamga kiradi?

🔑 Kalit: Chirish va zamburug‘ — tirik zamburug‘lar ishi: ular yog‘ochda o‘sib, uni chiritadi. Zamburug‘ va qo‘ng‘izlar yog‘ochni buzadi.

AnvarYog‘och sifati: tanasi qanchalik tekis, uzun va sog‘lom bo‘lsa, shunchalik yaxshi. Nuqsonlar: zararkunandalar (zamburug‘ va qo‘ng‘izlar), quritish xatolari (egilish, yorilish, chirish), tabiiy nuqsonlar. Tugunlar ham turlicha.
JasurZararkunandalarga qarshi kimyoviy vositalar ishlatiladi. Ular zaharli, shuning uchun bunday ishni faqat kattalar bajaradi.
MalikaDuradgor dastgohida bo‘ylama va ko‘ndalang lar, teshiklar bor ish taxtasi, asbob tarnovi bo‘ladi. Dastgoh balandligi: yoniga turib kaftni qo‘ysak, bel va qo‘lni egmasak, balandlik mos. Iskanjani ortiqcha qisib bo‘lmaydi.
ZarinaBolg‘a si tekis, botiq va yoriqsiz, si mustahkam bo‘lishi kerak. Dasta qattiq, egiluvchan yog‘ochdan; yumshoq yoki mo‘rt yog‘ochdan emas. Dastasiz yoki nosoz asbob bilan ishlash qat’iyan man etiladi.
Zamburug‘ ham, qo‘ng‘iz ham zararkunanda. Kimyo kerak bo‘lgan qutini biz ta’mirlay olmaymiz. Buni yozaman.
Texnologiya

Qulf 8: Ustaxona va nuqsonlar

Topshiriq: Zararkunandalarga qarshi kimyoviy vositalar bilan kim ishlaydi?

🔑 Kalit: Zararkunandalar — zamburug‘ va yog‘ochxo‘r qo‘ng‘izlar. Ularga qarshi kimyoviy vositalar zaharli: bu ishni faqat kattalar bajaradi. Nosoz asbob bilan ishlash man etiladi.

Payshanba

JasurRo‘yxat rus tilida: «В коробке нет игрушек. В классе нет молотков.» «Нет» dan keyin ko‘plikda qaratqich kelishigi: «нет кого? чего?»
MalikaErkak jins qattiq undoshdan keyin «-ов»: «столы — столов, учебники — учебников»; «й» dan keyin «-ев»: «героев»; «ь, ж, ч, ш» dan keyin «-ей»: «карандашей, календарей».
AnvarAyol va o‘rta jins ko‘pincha nol oxirlik: «книги — книг, окна — окон, яблоки — яблок». Unli paydo bo‘ladi: «сказки — сказок», «песни — песен». Maxsus: «друзей, детей, людей».
Zarina«-ия» → «-ий»: «фотографии — фотографий». «Тетради — тетрадей».
Rus tili

Qulf 9: В коробке нет игрушек

Topshiriq: «В коробке нет … (игрушки).»

ZarinaAdabiyot o‘qituvchisi ta’til uchun o‘qishni berdi: Hamid Olimjonning «Oygul bilan Baxtiyor» ertak-dostoni. U xalq ertagidan qayta ishlangan, yetti bo‘g‘inli misralarda yozilgan.
AnvarDostonning g‘oyasi — erkinlik, jasorat va halol mehnatni ulug‘lash. Biz uni hikoya qilib o‘tirmaymiz, har kim o‘zi o‘qiydi.
MalikaIkkita she’r ham bor: Zulfiyaning «Haykal» va «O‘riklar gullar…». Zulfiya — O‘zbekiston xalq shoirasi, Hamid Olimjonning hayot yo‘ldoshi. She’rlar sevgi, sadoqat va ehtiromni ifodalaydi.
JasurShe’rlarni bu yerga ko‘chirmaymiz. Faqat nomlarini va muallifini yozib oldik. Ta’tilda o‘qib, o‘z fikrimizni aytamiz: shoir xotirasini qadrlash nima degani.
Adabiyot

Qulf 10: Ta’til uchun topshiriq

Topshiriq: «Haykal» she’rining muallifi kim?

Juma

Sinf rahbariQaror vaqti. Uch quti: A — 30 ta (yoriq, botiq), B — 28 ta (chirish, zamburug‘), C — 22 ta (qo‘ng‘iz teshiklari). Ta’mirdan keyin bog‘chaga topshiramiz.
AnvarB ni olmaymiz: chirish — tirik zamburug‘ ishi, unga qarshi zaharli kimyo kerak, faqat kattalar ishlatadi.
JasurC ham yo‘q: yog‘ochxo‘r qo‘ng‘iz ham zararkunanda, unga qarshi ham kimyoviy vosita kerak.
MalikaA: yoriq va botiqlarni yelim, bolg‘a va jilvir bilan sinf ustaxonasida tuzatamiz. 30 ≤ 32 — ulgurami? Ha: 4 · (2 · 4) = 32.
ZarinaFaqat soz asboblar bilan ishlaymiz, dastgoh balandligi mos bo‘ladi. Qolgan ikki qutini kattalarga topshiramiz.
Tanlov qilindi: A quti. Hisobotni yozamiz.
Texnologiya

Qulf 11: Qaror: A quti

Topshiriq: Qaysi kalit B qutini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotBiologiyaGeografiyaRus tiliTarixdan hikoyalar

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Ta’mirga A quti tanlandi

Bog‘cha uchta quti berdi: A — 30 ta (yoriq va botiq), B — 28 ta (chirish, zamburug‘), C — 22 ta (qo‘ng‘iz teshiklari); jami 80. Zamburug‘ va qo‘ng‘izga qarshi vositalar zaharli, ularni faqat kattalar ishlatadi. Biz ta’tildan keyin 4 · (2 · 4) = 32 ta o‘yinchoqni ta’mirlay olamiz, shuning uchun A qutini tanladik.

— 5-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. 3x + 14 = 80, x = 22: C — 22, A — 30, B — 28 ta o‘yinchoq. Biz 4 · (2 · 4) = 32 tadan ortig‘ini ta’mirlay olmaymiz.
  2. Bog‘cha: A qutida yoriq va botiqlar, B da chirish va zamburug‘, C da yog‘ochxo‘r qo‘ng‘iz teshiklari bor, ichida hali tirik qurtlar bor.
  3. Chirish va zamburug‘ — tirik zamburug‘lar ishi: ular yog‘ochda o‘sib, uni chiritadi. Zamburug‘ va qo‘ng‘izlar yog‘ochni buzadi.
  4. Zararkunandalar — zamburug‘ va yog‘ochxo‘r qo‘ng‘izlar. Ularga qarshi kimyoviy vositalar zaharli: bu ishni faqat kattalar bajaradi. Nosoz asbob bilan ishlash man etiladi.

Yulduzli savollar

  1. 2 + 3 · 4 qancha?

  2. Masshtab 1 : 50 000 da xaritadagi 2 sm yerda necha m?

  3. O‘ylab ko‘r: nega nosoz asbob bilan ishlash man etiladi?

Hikoyadagi darslar