ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Ifodalarni soddalashtirish va takrorlash

Darslar 15–16 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
16

O‘tilganlarni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 1-qism, 16-dars, 64–65-betlar
MaqsadKo‘paytirish, bo‘lish, qoldiqli bo‘lish, taqsimot qonuni va ifodalarni soddalashtirish mavzularini takrorlash.
Yangi so‘zlar
ko‘paytma · productbo‘linma · quotientqoldiq · remaindersoddalashtirish · simplifying
Tushuntirish

Ko‘paytirish a · b = b · a va a · (b · c) = (a · b) · c xossalariga ega. Bo‘lish ko‘paytirishga teskari amal bo‘lib, natijani ko‘paytirish bilan tekshiramiz. Nolga bo‘lish mumkin emas. Qoldiqli bo‘lishda bo‘linuvchi = bo‘luvchi × to‘liqsiz bo‘linma + qoldiq, qoldiq esa bo‘luvchidan kichik. Taqsimot qonuni qavslarni ochishga va umumiy ko‘paytuvchini chiqarishga imkon beradi. Tenglamani yechishdan oldin ifodani soddalashtirish ishni yengillashtiradi.

ƒFormula
a = b · c + r
r < b
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktablararo turnirda 12 ta jamoa qatnashmoqda, har birida 14 ta asosiy va 2 ta zaxira o‘yinchi bor. O‘yinchilar soni 12 · (14 + 2) = 12 · 16 = 192. Tekshiramiz: 12 · 14 + 12 · 2 = 168 + 24 = 192.

Kim ishlatadi

Musobaqa tashkilotchisi ishtirokchilar sonini hisoblaydi, hisobchi bir necha amalli ifodalarni qavs bilan yozadi, o‘qituvchi natijani ikki usulda tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Ko‘paytirish, bo‘lish va qavs ishtirok etgan o‘zingizning qisqa masalangizni tuzing va yeching.

Namunalar
3559
9 qatorning har birida 35 tadan daraxt bor edi, har qatorga yana 5 tadan ekildi. Jami 9 × (35 + 5) = 9 × 40 = 360 ta daraxt.
4x + 6x − 9 = 51 → 10x − 9 = 51 → 10x = 60 → x = 6.
Sinfda faoliyat

«Xatoni top»: o‘qituvchi ataylab xato yechilgan 4 ta misol (masalan, 4(x + 3) = 4x + 3) yozadi. Bolalar xatoni topib, to‘g‘rilaydilar.

Mashq
1
12a + 5b ifodaning a = 4, b = 6 dagi qiymatini toping.
2
4 536 : 18 ni hisoblang.
3
Sonni 21 ga bo‘lganda to‘liqsiz bo‘linma 14, qoldiq 11 chiqadi. Sonni toping.
4
36 × 14 = 504 ko‘paytirish to‘g‘ri bajarilganini bo‘lish bilan qanday tekshiramiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliMuzey vitrinasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →