🎯 Missiya: Muzey burchagi vitrinasini qaysi yog‘ochdan yasaymiz — buk, eman yoki qarag‘ay — va nega?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariSinfimiz maktab muzeyi burchagini ochmoqchi. Uning uchun yog‘och vitrina kerak. Burchak koridorda, deraza yonida, yomg‘irli kunlarda u yer nam bo‘ladi. Vitrinani o‘quvchilar qo‘l asbobi va oddiy mixlar bilan yasaydi.
M
Malika — tarixiy yodgorliklarni saqlaydigan, o‘rganadigan va ko‘rsatadigan muassasa. Ko‘rgazmadagi buyumlar — lar, ularning tartibli to‘plami — .
A
AnvarMashhur muzeylar: Parijdagi Luvr (avval qirol saroyi bo‘lgan), Sankt-Peterburgdagi Ermitaj, Londondagi Britaniya muzeyi. Bizda esa O‘zbekiston tarixi davlat muzeyi va Temuriylar tarixi davlat muzeyi (1996-yilda ochilgan).
Z
ZarinaMuzeyda eksponatga tegmaymiz va tartibni saqlaymiz. Shuning uchun vitrina kerak!
J
JasurBirinchi eksponat uchun «Avesto» haqida yozuv: u ajdodlarimizning eng qadimgi yozma manbalaridan biri. «Avesto» — «mustahkam qonun-qoidalar» degani. 2001-yilda uning 2700 yilligi nishonlangan.
Siz
Vitrinani qaysi yog‘ochdan yasash — jamoa qarori. Kalitlarni yig‘amiz.
Tarixdan hikoyalar
🔒Qulf 1: Maktab muzeyi uchun vitrina
Topshiriq: Ko‘rgazmaga qo‘yilgan buyumlar nima deyiladi?
A
AnvarVitrina uchun bir xil uzunlikdagi taxtalar kerak. Oltita va beshta taxta bo‘lsin, uzunligi x dm, qo‘shimcha 13 dm reyka. Jami 57 dm: 6x + 5x + 13 = 57.
JasurTekshiramiz: 11 · 4 + 13 = 44 + 13 = 57 ✔ Demak, bitta taxta 4 dm. Qavslarni ochish ham foydali: 4(x + 3) = 4x + 12.
Z
ZarinaBizda 50 dm li bitta uzun taxta bor. 4 dm li bo‘laklarga kesamiz: 50 : 4 = 12 va qoldiq 2. Demak, 50 = 4 · 12 + 2: 12 ta bo‘lak va 2 dm qoladi.
Siz
11 ta kerak, 12 ta chiqadi — yetadi. Qoldiq 2 < 4, hisob to‘g‘ri.
Matematika
🔒Qulf 2: Taxtalar hisobi
Topshiriq: 50 dm lik taxtadan 4 dm li nechta to‘liq bo‘lak chiqadi?
🔑 Kalit: 11x + 13 = 57 dan x = 4 dm. 50 : 4 = 12 (qoldiq 2): bitta 50 dm lik taxtadan 12 ta bo‘lak chiqadi, 11 ta kerak.
Seshanba
Z
ZarinaMuzey yorlig‘i uchun Oy haqidagi matn ustida ishladim. Yangi so‘zlar: , , , . «Yorug‘»ning sinonimlari: nurli, charog‘on.
M
Malika ikki xil: so‘z urg‘usi va gap urg‘usi. So‘zda bitta bo‘g‘in kuchliroq va biroz cho‘ziqroq aytiladi. O‘zbek so‘zlarida u odatda oxirgi bo‘g‘inda: daftár — daftarlár — daftarlardá.
Jasurda butun bir so‘z kuchliroq aytiladi — ma’no shunga qaratiladi. Ovoz ko‘tarilishi, pasayishi, pauza va tezlik — : savol, buyruq yoki darak.
Siz
Yorlikni ovoz chiqarib o‘qib, urg‘uni tekshiramiz.
Ona tili
🔒Qulf 3: Yorliqni o‘qish
Topshiriq: Qaysi so‘zda urg‘u oxirgi bo‘g‘inda emas?
A
AnvarKecha burchakni tozaladik. “Yesterday we cleaned the corner. I washed the shelf and Zarina helped.” Polni artdik: mop → mopped (undosh ikkilanadi).
M
MalikaO‘tgan zamon: -ed qo‘shiladi: stay → stayed, help → helped. Noto‘g‘ri fe’llar boshqacha: take → took, sweep → swept. Inkor: didn’t + asosiy shakl: “We didn’t stay at home.”
J
JasurOila haqida: “There are four people in my family.” Savol: “How many cousins does Anvar have?” — does dan keyin fe’l o‘zgarmaydi.
Z
ZarinaMuzey gidi taqdimoti: “Hamid Olimjon was a poet. He was born in Jizzakh. He’s famous because he wrote poems and dramas.” Reja: Where from? What does s/he do? Why is s/he famous?
Ingliz tili
🔒Qulf 4: Yesterday in the corner
Topshiriq: Gapni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Wedidn’tstayathome.
Chorshanba
J
JasurYog‘ochlar jadvalini kompyuterda yozayapman. da tugmalar 6 guruh: harf-raqam, kursor, maxsus, funksional (F1–F12), o‘ng tomondagi raqamli tugmalar va indikatorlar.
M
MalikaBosh harf uchun Shift ni bosib turamiz; Caps Lock o‘chirilguncha bosh harf yozadi. Probel so‘zlar orasida bo‘sh joy qoldiradi. kursorning chapidagi belgini, o‘ngidagisini o‘chiradi.
A
AnvarSichqoncha: chap tugma bir marta bosilsa — tanlaydi, tez ikki marta — fayl yoki papkani ochadi, o‘ng tugma — , g‘ildirak — sahifani suradi. Matnda uch marta bosilsa, butun abzats tanlanadi.
Z
ZarinaJadvalda: qarag‘ay — yengil, qatronli, namga chidamli; buk — chiroyli naqshli, lekin namga chidamsiz; eman — juda mustahkam va zich, suvda chirimaydi.
Siz
Print Screen bilan jadvalning rasmini xotiraga olamiz, chop etamiz.
Informatika
🔒Qulf 5: Jadvalni yozamiz
Topshiriq: Backspace tugmasi nimani o‘chiradi?
🔑 Kalit: Qarag‘ay yengil, qatronli, namga chidamli. Buk chiroyli naqshli, lekin namga chidamsiz. Eman juda mustahkam, suvda chirimaydi.
A
AnvarTaxtalar ishlab chiqarish: xoda arralanib taxta, reyka, brus hosil bo‘ladi. Arralangan material ikki parallel tekis yoqli bo‘lishi kerak. Bir yog‘i randalangan taxta — .
M
MalikaYog‘och yaroqliligi sinab aniqlanadi: ko‘rinish, qattiqlik, zichlik. Oddiy sinov — mix qoqish: qattiq yog‘ochlarga (qayrag‘och, eman, nok, akatsiya) oddiy mix kirmaydi; yumshoqlarga (tol, terak, qarag‘ay) oson kiradi.
J
JasurQiyinlik bo‘yicha: yumshoq (tog‘terak, qarag‘ay), qattiq (eman, qayin), juda qattiq (oq akatsiya). Mahalliy daraxtlar ignabargli yoki bargli bo‘ladi.
Z
ZarinaYog‘och nam bo‘lsa, quriganda egiladi. Tugun va qurt teshiklari nuqson, lekin bezak buyumlarda foydali bo‘lishi mumkin. Terakning mirzaterak turi to‘g‘ri tanali.
Siz
Biz oddiy mix bilan ishlaymiz. Demak, mix kirmaydigan yog‘och bizga to‘g‘ri kelmaydi. Kalit!
Texnologiya
🔒Qulf 6: Mix sinovi
Topshiriq: Qaysi yog‘ochga oddiy mix oson kiradi?
🔑 Kalit: Oddiy mix qattiq yog‘ochga (eman, qayrag‘och, nok, akatsiya) kirmaydi, yumshoq yog‘ochga (qarag‘ay, tol, terak) oson kiradi.
Payshanba
Z
ZarinaAdabiyotda shoir Hamid Olimjon haqida o‘qidik. U 1909-yil 12-dekabrda Jizzaxda tug‘ilgan, 1944-yil 3-iyulda vafot etgan.
A
AnvarDemak, 1944 − 1909 = 35 emas, 34 yil yashagan: 35 yoshga to‘lishiga 12-dekabrgacha yana besh oydan ko‘proq vaqt bor edi.
M
MalikaOnasi ko‘p doston va ertaklarni yoddan bilgan, bolalikda eshitganlari shoir xayolini boyitgan. Birinchi she’rlari 1926-yilda «Zarafshon» gazetasida bosilgan, «Ko‘klam» to‘plami 1929-yilda chiqqan.
J
JasurAsarlari: «Muqanna» va «Jinoyat» she’riy dramalari, «Oygul bilan Baxtiyor» dostoni (1937). Biz ularni hikoya qilmaymiz — faqat nomlarini ayttik.
Siz
Eski gazeta nusxasi ham yozma manba — muzey burchagiga bir nusxa qo‘ysak bo‘ladi.
Adabiyot
🔒Qulf 7: Shoir haqida
Topshiriq: Hamid Olimjon nechta yil yashagan?
J
JasurBiologiyada 3-laboratoriya: piyoz po‘sti hujayralari. Kerak: buyum oynasi, , pinset, pipetka, mikroskop, , yod eritmasi, piyoz.
M
MalikaPiyozni skalpel bilan faqat o‘qituvchi kesadi. Oynaga bir tomchi suv tomizamiz, pinset bilan juda yupqa po‘st ajratib tekis yotqizamiz. Yod eritmasini o‘qituvchi beradi — yadro yaxshi ko‘rinadi.
A
AnvarQoplag‘ich oynani bir chetidan sekin tushiramiz, shunda havo pufakchalari qolmaydi; ortiqcha suvni filtr qog‘oz bilan shimdiramiz. Avval kichik, keyin katta obyektivda qaraymiz.
Z
ZarinaZich joylashgan cho‘ziq hujayralar ko‘rinadi: sellyuloza qobiq, sitoplazma, yadro va vakuola. Piyoz hujayralarida xloroplast yo‘q — ichki qatlamlarga yorug‘lik yetmaydi.
Siz
Tasvirni daftarga chizamiz — muzey burchagi uchun ham bir nusxa.
Biologiya
🔒Qulf 8: Piyoz po‘sti hujayralari
Topshiriq: Qoplag‘ich oyna nega bir chetidan sekin tushiriladi?
A
AnvarMuzey burchagiga O‘zbekiston relyef xaritasi qo‘ymoqchimiz. — yer yuzasining past-balandligi: tog‘lar, tepaliklar, tekisliklar, botiqlar.
M
MalikaJoyning dengiz sathidan balandligi — , bir joyning boshqasidan vertikal balandligi — . Dengiz sathi 0 deb olinadi.
J
JasurO‘zbekistonning eng baland cho‘qqisi Hazrati Sulton — 4643 m. Qizilqumdagi Mingbuloq botig‘i esa dengiz sathidan past: –12 m.
Z
ZarinaIkkisi orasidagi vertikal farq: 4643 + 12 = 4655 m. Xaritada relyef bilan ko‘rsatiladi — bir xil mutlaq balandlikdagi nuqtalarni tutashtiruvchi chiziqlar.
Geografiya
🔒Qulf 9: Relyef va balandlik
Topshiriq: Hazrati Sulton (4643 m) Mingbuloq botig‘idan (–12 m) necha m baland?
Juma
J
JasurMuzey burchagi haqida rus tilida: «У нас есть экспонаты, но в классе нет витрины.» «Нет» dan keyin qaratqich kelishigi keladi: «нет кого? чего?»
M
MalikaErkak va o‘rta jins: «-а/-я»: «костюм — нет костюма», «календарь — календаря», «яблоко — яблока». Ayol jins: «-ы/-и»: «маска — маски», «песня — песни», «тетрадь — тетради».
A
Anvar«Г, к, х, ж, ч, ш, щ» dan keyin «-и»: «книга — книги». Maxsus: «имя — имени», «время — времени», «мать — матери», «отец — отца», «подарок — подарка».
Z
Zarina«У кого есть?»: «У меня есть тетрадь. У неё нет книги. У Зарины нет времени.»
Rus tili
🔒Qulf 10: В классе нет витрины
Topshiriq: «В классе нет … (витрина).»
S
Sinf rahbariJamoa, tanlov vaqti. Vitrina uchun yog‘och: A — buk, B — eman, C — qarag‘ay. Eslatma: koridor nam, mixlar oddiy, asbob qo‘lda.
A
AnvarA yo‘q: buk chiroyli, lekin namga chidamsiz, koridorda egilib qoladi.
J
JasurB ham yo‘q: eman juda mustahkam, ammo qattiq — oddiy mix kirmaydi, qo‘l asbobi bilan ishlash qiyin.
M
MalikaC: qarag‘ay yengil, qatronli, namga chidamli, mix oson kiradi. Hisob: 11 taxta 4 dm dan, 50 dm lik taxtadan 12 ta chiqadi.
Z
ZarinaQarag‘ay vitrina tayyor bo‘lsa, unga piyoz hujayralari rasmi, relyef xaritasi va gazeta nusxasini qo‘yamiz 🏛️
Siz
Tanlov qilindi: qarag‘ay. Hisobotni yozamiz.
Texnologiya
🔒Qulf 11: Qaror: qarag‘ay vitrina
Topshiriq: Qaysi kalit eman variantini (B) rad etdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotBiologiyaGeografiyaRus tiliTarixdan hikoyalar
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Muzey vitrinasi qarag‘aydan bo‘ladi
Vitrina koridorda, deraza yonida turadi, u yer nam, mixlar esa oddiy. Buk namga chidamsiz, eman esa qattiq — oddiy mix kirmaydi. Qarag‘ay yengil, namga chidamli va mix oson kiradi. 11x + 13 = 57 dan har taxta 4 dm. 50 dm lik taxtadan 12 ta bo‘lak chiqadi, 11 tasi yetadi.
— 5-B jamoa
Topilgan kalitlar
11x + 13 = 57 dan x = 4 dm. 50 : 4 = 12 (qoldiq 2): bitta 50 dm lik taxtadan 12 ta bo‘lak chiqadi, 11 ta kerak.
Qarag‘ay yengil, qatronli, namga chidamli. Buk chiroyli naqshli, lekin namga chidamsiz. Eman juda mustahkam, suvda chirimaydi.
Oddiy mix qattiq yog‘ochga (eman, qayrag‘och, nok, akatsiya) kirmaydi, yumshoq yog‘ochga (qarag‘ay, tol, terak) oson kiradi.