ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi5-sinf · 7-hafta

«Kompas yo‘li» uchun missiya

🎯 Missiya: Sinf yo‘nalish o‘yini uchun qaysi marshrutni tanlaymiz — A, B yoki C — va nega?

Dushanba

Sinf rahbariJuma kuni sinfimiz «Kompas yo‘li» yo‘nalish o‘yinini o‘tkazadi. Vaqt — 60 daqiqa, yo‘lda 6 ta stansiya, har birida 2 daqiqa topshiriq. Qaysi marshrutni tanlashni jamoa hal qiladi.
MalikaOchiq tekislikda osmon yerga tutashgandek ko‘rinadigan chiziq — . Uning 4 asosiy va 4 oraliq tomoni bor. Aniq yo‘nalish uchun ishlatiladi.
AnvarAzimut — shimol yo‘nalishi bilan buyumga yo‘nalish orasidagi burchak; bilan topiladi va shimoldan soat mili bo‘ylab sanaladi: shimol 0°, sharq 90°, janub 180°, g‘arb 270°, janubi-sharq 135°.
JasurMasofani qadamlab o‘lchaymiz. Qadam uzunligi: 100 m ni yurib, 10 000 sm ni qadamlar soniga bo‘lamiz. Men 125 qadam yurdim: 10 000 : 125 = 80 sm.
ZarinaYuruvchi odam o‘rtacha soatiga 5 km yuradi, ya’ni 1 km ga 12 daqiqa. Stansiyalarga 6 · 2 = 12 daqiqa ketadi, yurishga 60 − 12 = 48 daqiqa qoladi: 48 : 12 = 4 km.
Demak, yo‘l uzunligi 4 km dan oshmasligi kerak. Yozib qo‘yaman.
Geografiya

Qulf 1: Kompas yo‘li

Topshiriq: Janubi-g‘arbga yo‘nalishning azimuti qancha?

🔑 Kalit: Soatiga 5 km, ya’ni 1 km — 12 daqiqa. 60 − 6·2 = 48 daqiqa yuramiz: 48 : 12 = 4 km. Marshrut 4 km dan uzun bo‘lmasin.

Anvar28 o‘quvchini 6 tadan jamoaga bo‘lamiz: 28 : 6 = 4 va qoldiq 4. Ya’ni 28 = 6 · 4 + 4.
MalikaBunda 28 — bo‘linuvchi, 6 — bo‘luvchi, 4 — , 4 — . Qoldiq doim bo‘luvchidan kichik: 4 < 6. Demak, jamoalar soni 4 + 1 = 5.
JasurMarshrutlarni o‘lchadim. Qadam 80 sm. A: 5000 qadam, B: 3750 qadam, C: 6250 qadam. Qulay hisoblaymiz: 3750 · 80 = (3000 + 750) · 80 = 240 000 + 60 000 = 300 000 sm.
ZarinaTaqsimot qonuni: (a + b) · c = a · c + b · c. C: 6250 · 80 = 6000 · 80 + 250 · 80 = 480 000 + 20 000 = 500 000 sm. A: 5000 · 80 = 400 000 sm.
100 000 sm = 1 km. Demak, A — 4 km, B — 3 km, C — 5 km.
Matematika

Qulf 2: Qadamlar va jamoalar

Topshiriq: 6250 · 80 ni qulay hisoblasak necha sm chiqadi?

🔑 Kalit: Qadam 80 sm. A: 5000 qadam = 400 000 sm = 4 km. B: 3750 qadam = 3 km. C: 6250 qadam = 5 km.

Seshanba

ZarinaMarshrut xaritasidagi yozuvlar uchun imlo qoidalarini eslayman. «Bayroq» + -i = «bayrog‘i»: q o‘rniga g‘ yoziladi.
Malika: k bilan tugagan so‘zga egalik qo‘shimchasi qo‘shilsa, g yoziladi: eshik — eshigi, tilak — tilagim. «Idrok», «huquq» kabi ba’zi so‘zlarda almashish bo‘lmaydi.
Anvar-ga qo‘shimchasi so‘z oxiriga qarab g, k, q bilan yoziladi: uyga, eshikka, bayroqqa. «Yonbosh», «tinmay»da n yoziladi, m eshitilsa ham.
Jasur — bitta havo zarbi bilan aytiladigan tovush. Har bo‘g‘in bitta unliga tayanadi: kom-pyu-ter — 3 unli, 3 bo‘g‘in. Unli bilan tugasa — , undosh bilan tugasa — : A-zim.
Takrorlaymiz: 6 unli, 24 undosh; fonetik hodisalar — tovush ortishi (bunga), tushishi (shahrim) va almashishi (yuragi).
Ona tili

Qulf 3: Bayroqqa yetgan g‘olib

Topshiriq: «Bayroq» so‘ziga -i qo‘shilsa qanday yoziladi?

Zarina4-stansiyada savol: o‘simlik va hayvon hujayrasi qanday farq qiladi? — tiriklikning eng kichik birligi, barcha tirik organizm hujayralardan iborat.
AnvarHujayralar vazifasiga qarab turli shaklda: qizil qon hujayralari kislorod tashiydi, oq qon hujayralari mikroblardan himoya qiladi, nerv hujayralari impuls o‘tkazadi.
MalikaShakllangan si yo‘q organizmlar — prokariotlar (bakteriyalar), yadroli bo‘lsa — eukariotlar (zamburug‘, o‘simlik, hayvon). Eukariot hujayrada 3 asosiy qism: membrana, sitoplazma va yadro.
JasurO‘simlik hujayrasida yana sellyuloza devori, lar va katta bor. Hayvon hujayrasida devor va plastida yo‘q, vakuolalar kichik.
Hujayralar guruhi — to‘qima, to‘qimalar — a’zo, a’zolar — organizm.
Biologiya

Qulf 4: Hujayra stansiyasi

Topshiriq: Qismlarni guruhla.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Faqat o‘simlik hujayrasida
Ikkalasida ham

Chorshanba

ZarinaMarshrut maskoti — Kompas robot! Chizdim: “This robot has a big, square head.” O‘lcham, shakl, rang tartibida: “a small round green head”.
MalikaTana a’zolari: head, body, arm, leg, eye, ear, nose, mouth. Ko‘plikda son sifatdan oldin: “two long arms”, “four short legs”.
AnvarOdamni ham tasvirlaymiz: “My uncle is tall and strong.” “What does she look like?” — “She’s tall and thin. She has blue eyes.” Inkor: “She isn’t tall.”
JasurTopishmoq o‘yin: “Is this robot A?” — “Yes, it is.” / “No, it isn’t.” Tall ≠ short.
Ingliz tili

Qulf 5: The Compass robot

Topshiriq: Gapni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Ithastwolongarms.

JasurQo‘l bilan chizgan marshrut sxemamni bilan kompyuterga kiritdim. Skaner qog‘ozdagi rasm yoki matnni kompyuterga nusxalaydi.
Zarina esa kompyuterdagi rasmni qog‘ozga chiqaradi. Katta plakatlar uchun plotter, yuqoridan ko‘rsatish uchun proyektor kerak.
AnvarQo‘shimcha qurilmalarsiz kompyuter ishlaydi, ular bilan esa ko‘p ish qiladi. Kiritish: skaner, mikrofon, veb-kamera. Chiqarish: printer, proyektor, karnay. Ikkalasi: .
MalikaXaritada yozilgan: A marshrut 6 ta stansiyadan o‘tadi, B marshrut — faqat 4 tasidan, C marshrut — 6 tasidan, lekin eng uzun.
Naushnikni o‘rtacha ovozda tinglaymiz: baland tovush eshitishga zarar.
Informatika

Qulf 6: Xaritani chop etamiz

Topshiriq: Qurilmalarni guruhla.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Kiritish
Chiqarish
Ikki tomonlama

🔑 Kalit: Xarita: A marshrut 6 ta stansiyadan o‘tadi, B marshrut faqat 4 tasidan, C marshrut 6 tadan o‘tadi, ammo eng uzun.

AnvarStansiya belgilarini yog‘ochdan yasaymiz. Yog‘och yengil, mustahkam, ishlash oson, issiqlikni yomon o‘tkazadi. Kamchiligi: namlikdan egiladi, yonadi, chiriydi.
MalikaDaraxt kesimidagi lar soni uning yoshini ko‘rsatadi. Yog‘och ustaxonasida har o‘quvchining doimiy ish joyi bor; ish joyi va yo‘laklar to‘sib qo‘yilmaydi.
JasurXavfsizlik: ish kiyimi tugmalangan, nosoz asbob o‘qituvchiga aytiladi, asbobning o‘tkir qismi o‘zingizdan va boshqalardan teskari qaratiladi. Yog‘och va qipiq tez yonadi.
ZarinaG‘olib jamoaga mis — oval mis patnis — sovg‘a qilamiz. Mis ustalar — idish devoriga mayda teshiklar ochib hosil qilingan to‘rsimon bezak yasashgan.
MalikaMis buyumlar: — qo‘l yuvish uchun, — katta xumdan suv olish uchun dasta, nondon — non issiq turishi uchun.
Texnologiya

Qulf 7: Belgilar va mis kubok

Topshiriq: Asbob nosoz ekanini sezsangiz, nima qilasiz?

Payshanba

Zarina3-stansiyada ertak topshirig‘i. — xalq og‘zaki ijodining eng qadimgi shakllaridan biri: tasavvur va hayotga asoslangan, tarbiyaviy ahamiyatli hikoya.
AnvarErtaklar to‘rt xil: hayvonlar haqidagi, sehrli, maishiy va satirik. Ba’zi joylarda ertakni matal, ushuk, varsaki yoki cho‘pchak ham deyishadi.
MalikaBiz «Uch og‘a-ini botirlar» ertagini o‘qidik. Uni hikoya qilib o‘tirmaymiz: darslikdagi pand-nasihatlarni muhokama qildik.
JasurStansiyada jamoa bo‘lib, 2 daqiqada o‘z ertagini to‘qiydi. Kitobdagini ko‘chirish mumkin emas!
Adabiyot

Qulf 8: Ertak bekati

Topshiriq: Qaysi biri ertak turi emas?

Anvar5-stansiyada yozuv tarixi. — fikr va xabarlarni uzatish uchun yozma belgilar tizimi. Uning orqali o‘tmish tajribasi keyingi avlodlarga yetgan.
MalikaAvval eslatma belgilari (toshcha yoki chig‘anoqlar bilan miqdor), predmet yozuvi (non va tuz — do‘stlik belgisi), rasm yozuvi, keyin so‘z yozuvi: va shumer i.
ZarinaSo‘z yozuvida belgilar ko‘p edi, ularni yodlash qiyin. Shuning uchun — harflar tizimi — o‘ylab topilgan. «Alifbo» «alif» va «be» harflaridan.
JasurDunyodagi eng qadimgi alifbolardan biri — finikiyaliklarniki, miloddan avvalgi II ming yillikda, 22 harf, o‘ngdan chapga yozilgan. Lotin va kirill yozuvi undan kelib chiqqan. Bugungi o‘zbek alifbosi lotin yozuviga asoslangan.
Tarixdan hikoyalar

Qulf 9: Yozuv bekati

Topshiriq: Alifbo nega o‘ylab topilgan?

MalikaStansiya topshirig‘i rus tilida: «Сейчас мы смотрим на компас. Завтра мы будем читать карту.» Hozirgi zamon: «делаю, делаешь, делает, делаем, делаете, делают».
AnvarIkkinchi turlanish: «смотрю, смотришь, смотрит, смотрим, смотрите, смотрят». Maxsus: «есть — ем, ешь, ест», «пить — пью, пьёшь», «писать — пишу, пишешь».
ZarinaKelasi zamon: davomli ish uchun «буду, будешь, будет, будем, будете, будут» + infinitiv: «буду читать». Tugallangan ish uchun oddiy shakl: «покажу, посмотрю». «Буду прочитаю» demaymiz!
JasurVaqt so‘zlari: «сейчас, вчера, сегодня, завтра, послезавтра, скоро, потом».
Rus tili

Qulf 10: Что делаем? Что будем делать?

Topshiriq: «Завтра я … читать карту.»

Juma

Sinf rahbariJuma. Marshrutlar: A — 4 km, B — 3 km, C — 5 km. Vaqt 60 daqiqa, stansiyalar 6 ta. Kalitlaringizni solishtiring.
JasurC bo‘lmaydi: 5 km uchun 5 · 12 = 60 daqiqa yurish kerak, stansiyalar bilan 72 daqiqa — 60 dan ko‘p.
AnvarB — 3 km, 36 daqiqa, vaqtga sig‘adi, lekin u 6 ta stansiyadan faqat 4 tasidan o‘tadi. O‘yin to‘liq bo‘lmaydi.
MalikaA — 4 km: 4 · 12 = 48 daqiqa yurish + 12 daqiqa topshiriq = 60 daqiqa. Hamma 6 stansiya bor!
ZarinaBirinchi bo‘lak sharqqa, azimuti 90°. Hamma kompasni tekshiradi 🧭
Tanlov qilindi: A marshrut. Hisobotni yozamiz.
Geografiya

Qulf 11: Qaror: A marshrut

Topshiriq: Qaysi kalit C marshrutni rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotBiologiyaGeografiyaRus tiliTarixdan hikoyalar

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

«Kompas yo‘li»: A marshrut tanlandi

Jamoamiz uchta marshrutni solishtirdi. Odam soatiga o‘rtacha 5 km yuradi, ya’ni 1 km — 12 daqiqa. 6 stansiyaga 12 daqiqa ketadi, yurishga 48 daqiqa qoladi: bu 4 km. Qadam 80 sm: A marshrut 5000 qadam, ya’ni 4 km va 6 stansiya. B qisqa, lekin 4 stansiyadan o‘tadi; C 5 km, uzoq. Shuning uchun A ni tanladik.

— 5-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Soatiga 5 km, ya’ni 1 km — 12 daqiqa. 60 − 6·2 = 48 daqiqa yuramiz: 48 : 12 = 4 km. Marshrut 4 km dan uzun bo‘lmasin.
  2. Qadam 80 sm. A: 5000 qadam = 400 000 sm = 4 km. B: 3750 qadam = 3 km. C: 6250 qadam = 5 km.
  3. Xarita: A marshrut 6 ta stansiyadan o‘tadi, B marshrut faqat 4 tasidan, C marshrut 6 tadan o‘tadi, ammo eng uzun.

Yulduzli savollar

  1. 17 : 5 ni qoldiqli bo‘lsak, qoldiq qancha?

  2. Shimoldan soat mili bo‘ylab 90° qaysi tomonni bildiradi?

  3. O‘ylab ko‘r: odam o‘rtacha soatiga 5 km yursa, 2 soatda necha km yuradi?

Hikoyadagi darslar