ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Tenglamalar va I bobni takrorlash

Darslar 9–10 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
10

I bobni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 1-qism, 10-dars, 40–43-betlar
MaqsadI bobda o‘tilgan mavzularni takrorlash: sonlar, yaxlitlash, qo‘shish va ayirish, ifodalar, tenglamalar.
Yangi so‘zlar
natural son · natural numberyaxlitlash · roundingifodaning qiymati · value of an expressiontenglamaning ildizi · root of an equation
Tushuntirish

Natural sonlar 1, 2, 3, ... qatorini tashkil qiladi, 0 natural son emas. Katta sonlar sinflarga ajratib o‘qiladi, sonlar nurida va xonalar bo‘yicha taqqoslanadi. Yaxlitlashda songa eng yaqin o‘nlik, yuzlik yoki minglik olinadi. Qo‘shish va ayirish bir-biriga teskari amallar bo‘lib, ular yordamida tenglamalar yechiladi va natija tekshiriladi. Qo‘shish qonunlari hisoblashni osonlashtiradi. Masala yechishda avval ma’lum va noma’lumni aniqlab, tenglama tuzamiz, keyin ildizni topib, javobni tekshiramiz.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf kitob yig‘ish aksiyasida 2 380 ta kitob to‘pladi, maqsad 3 000 ta. Yana x ta kerak: x + 2 380 = 3 000, x = 3 000 − 2 380 = 620. Yuzlargacha yaxlitlansa, 2 380 ≈ 2 400.

Kim ishlatadi

Kutubxonachi fondni hisoblaydi, tashkilotchi maqsadga qancha qolganini topadi, hisobchi taxminiy va aniq sonlarni birga ishlatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi kuningiz haqida qisqa sonli hikoya tuzing (qadam, sahifa yoki daqiqa): bitta qo‘shish, bitta ayirish va bitta yaxlitlash bo‘lsin.

Namunalar
7 200 0007 250 0007 300 0007 285 614
7 285 614 ni yuzminglar xonasigacha yaxlitlaymiz: 7 200 000 < 7 285 614 < 7 300 000, 85 614 > 50 000, shuning uchun 7 285 614 ≈ 7 300 000.
450 kg1 280 kgx
Ombordan 450 kg olinganidan keyin 1 280 kg qoldi. Dastlab x kg bor edi: x − 450 = 1 280, x = 1 280 + 450 = 1 730 kg.
Sinfda faoliyat

«Bob viktorinasi»: sinf ikki jamoaga bo‘linadi. Navbat bilan o‘qish, taqqoslash, yaxlitlash, tenglama va ifoda qiymati bo‘yicha savollar beriladi; to‘g‘ri javobga 1 ball.

Mashq
1
56 478 + 9 522 ni hisoblang.
2
x − 239 = 761 tenglamani yeching.
3
Ombordan 450 kg olinganidan keyin 1 280 kg qoldi. Dastlab necha kg bor edi?
4
Nima uchun 3 000 000 ni yuzminglar xonasigacha yaxlitlaganda sonning o‘zi chiqadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar kuniga sovg‘a missiyasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →