☰ Mundarija · Matematika

Tenglamalar va I bobni takrorlash

Darslar 9–10 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
10

I bobni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 1-qism, 10-dars, 40–43-betlar
MaqsadI bobda o‘tilgan mavzularni takrorlash: sonlar, yaxlitlash, qo‘shish va ayirish, ifodalar, tenglamalar.
Yangi so‘zlar
natural son · natural numberyaxlitlash · roundingifodaning qiymati · value of an expressiontenglamaning ildizi · root of an equation
Tushuntirish

Natural sonlar 1, 2, 3, ... qatorini tashkil qiladi, 0 natural son emas. Katta sonlar sinflarga ajratib o‘qiladi, sonlar nurida va xonalar bo‘yicha taqqoslanadi. Yaxlitlashda songa eng yaqin o‘nlik, yuzlik yoki minglik olinadi. Qo‘shish va ayirish bir-biriga teskari amallar bo‘lib, ular yordamida tenglamalar yechiladi va natija tekshiriladi. Qo‘shish qonunlari hisoblashni osonlashtiradi. Masala yechishda avval ma’lum va noma’lumni aniqlab, tenglama tuzamiz, keyin ildizni topib, javobni tekshiramiz.

Namunalar
7 285 614 ni yuzminglar xonasigacha yaxlitlaymiz: 7 200 000 < 7 285 614 < 7 300 000, 85 614 > 50 000, shuning uchun 7 285 614 ≈ 7 300 000.
Ombordan 450 kg olinganidan keyin 1 280 kg qoldi. Dastlab x kg bor edi: x − 450 = 1 280, x = 1 280 + 450 = 1 730 kg.
Sinfda faoliyat

«Bob viktorinasi»: sinf ikki jamoaga bo‘linadi. Navbat bilan o‘qish, taqqoslash, yaxlitlash, tenglama va ifoda qiymati bo‘yicha savollar beriladi; to‘g‘ri javobga 1 ball.

Mashq
1
56 478 + 9 522 ni hisoblang.
2
x − 239 = 761 tenglamani yeching.
3
Ombordan 450 kg olinganidan keyin 1 280 kg qoldi. Dastlab necha kg bor edi?
4
Nima uchun 3 000 000 ni yuzminglar xonasigacha yaxlitlaganda sonning o‘zi chiqadi?