🎯 Missiya: Ustoz va murabbiylar kuniga sinfimiz qanday sovg‘a tayyorlaydi — va nega aynan shuni?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariPayshanba — 1-oktyabr, Ustoz va murabbiylar kuni! Sinfimiz maktabning 23 nafar ustoz va murabbiyiga sovg‘a tayyorlaydi. Chorshanba oqshomigacha sovg‘ani tanlang.
A
AnvarUstoz bergan bilimning boshi qayerda? Tarixdan: qadimgi odamlar toshdan asbob yasagan, bodomsimon tosh asbob 10–20 sm bo‘lgan.
M
MalikaAsboblar asta yaxshilangan: suyakdan nina, ov uchun nayza, keyin kamon. Odamlar sopol yasashni, mis va dan qurol yasashni o‘rgangan. Bronza — mis va qalay qotishmasi.
Z
ZarinaMis — odamlar ishlov bergan birinchi metallardan! Sovg‘amizni mis simdan yasasak-chi?
J
JasurOv va terimchilikdan , chorvachilik va dehqonchilikdan esa va paydo bo‘lgan.
Siz
Variantlarni yig‘amiz. G‘oyalar bo‘lsin, qaror chorshanba oqshomida.
Tarixdan hikoyalar
🔒Qulf 1: Birinchi asboblar
Topshiriq: Ov va terimchilik qaysi xo‘jalik turi?
Z
ZarinaBirinchi guruh 14 ta xatcho‘p tayyorladi, jami 23 ta kerak. Nechta qoldi? x ni topamiz: x + 14 = 23.
M
MalikaBu — masalaning matematik modeli, ya’ni . Noma’lum qo‘shiluvchi: x = 23 − 14 = 9. Tekshiramiz: 9 + 14 = 23 ✔ 9 — tenglamaning .
A
AnvarSim o‘ramidan 85 sm ishlatdik, 115 sm qoldi. O‘ram necha sm edi? y − 85 = 115, noma’lum kamayuvchi: y = 115 + 85 = 200.
J
JasurBog‘ichlar uchun 23 ta lenta bor edi, 8 tasini boshlang‘ich sinf guruhiga berdik, 15 tasi qoldi: 23 − z = 15. Noma’lum ayiriluvchi: z = 23 − 15 = 8. Berilgan va noma’lumni almashtirsak — .
Siz
Demak, hali 9 ta xatcho‘p yasash kerak.
Matematika
🔒Qulf 2: Nechta sovg‘a qoldi?
Topshiriq: y − 85 = 115 tenglamaning ildizi qancha?
🔑 Kalit: Jami 23 ta sovg‘a kerak, 14 tasi tayyor: x + 14 = 23, x = 9. Tekshiruv: 9 + 14 = 23. Yana 9 ta yasash kerak.
Seshanba
Z
ZarinaKartaga yozdim: «Rahmat, ustoz!» Ammo imlosini tekshiraylik. Aytilishi va yozilishi farq qiladigan so‘zlar bor.
M
Malika«Kitob»da oxirida p kabi eshitiladi, lekin b yoziladi. «Do‘st»ni «do‘s» deb aytamiz, ammo t yoziladi. «Oila»da y eshitiladi, yozilmaydi. So‘zni imlo qoidasi bo‘yicha yozamiz.
A
AnvarTovush ma’no farqlaydi: «ko‘z»dagi z ni l ga almashtirsak, «ko‘l» bo‘ladi. «Tosh» va «tush» faqat unlisi bilan, «tog‘» va «tosh» oxirgi undoshi bilan farq qiladi.
J
JasurTabiat haqida matn ustida ishladik: — tirik mavjudotlar va tabiat aloqasi haqidagi fan. Yangi so‘zlar: , , . «Daraxt»da 2 unli va 4 undosh bor.
Siz
Kartani qayta ishlangan qog‘ozga bosamiz — atrof-muhitni asrash uchun.
Ona tili
🔒Qulf 3: Tabrik kartasi
Topshiriq: «Ko‘z» so‘zidagi z ni l ga almashtirsak qaysi so‘z chiqadi?
A
AnvarKartaga qiziqarli fakt ham yozmoqchiman. Tarix o‘qituvchisi ni tushuntirdi: u o‘tmishni moddiy manbalar orqali o‘rganadi.
M
Malika avval joyni tanlaydi, keyin olib boradi va topilmalar yoshini aniqlaydi. Yozuv paydo bo‘lishidan oldingi davr uchun topilmalar ayniqsa muhim.
Z
ZarinaQazishmalarga ko‘ra Samarqand 2750 yoshda, Qarshi va Shahrisabz 2700, Buxoro va Xiva 2500, Toshkent 2200 yoshda.
J
JasurSuv ostidagi yodgorliklarni suv osti arxeologiyasi izlaydi; bu ishni ancha yengillatgan. Eski joylarni o‘zimiz qazimaymiz: topilma ko‘rsak, kattalarga va muzeyga aytamiz.
Tarixdan hikoyalar
🔒Qulf 4: Qadimiy shaharlar
Topshiriq: Samarqand Toshkentdan necha yilga qadimiyroq?
A
AnvarTexnologiyada metallga bosim bilan ishlov berishni o‘rgandik: tashqi kuch metallning shaklini o‘zgartiradi va u eski holiga qaytmaydi — . Alyuminiy shunday.
M
MalikaQalay, alyuminiy, mis, rux va temirni sovuqligicha bosim bilan ishlash mumkin. Cho‘yan mo‘rt, uni bunday ishlab bo‘lmaydi. da esa metall eritilib qolipga quyiladi — murakkab shakl uchun, lekin bu issiq va xavfli, kattalar ishi.
J
JasurDiametri 8 mm gacha uzun metall sim deyiladi. Mis va alyuminiy simlardan ko‘pincha elektr o‘tkazgichlar yasaladi. Kerakli bo‘lakni o‘tkir jag‘li ombur bilan kesamiz, to‘qmoq bilan .
Z
ZarinaBurchakka yassi jag‘li ombur bilan, murakkab egrilikka yumaloq jag‘li ombur bilan . Sim uchlari o‘tkir: ko‘zoynak taqamiz, kattalar nazoratida ishlaymiz, simni yuzga qarab bukmaymiz.
Siz
Demak, mis simdan xatcho‘p sovuqligicha ombur bilan bukib yasash mumkin. Muhim kalit.
Texnologiya
🔒Qulf 5: Sim va tunuka
Topshiriq: Mis simni xatcho‘pga qanday shakllaymiz?
🔑 Kalit: Mis simni sovuqligicha bosim bilan ishlash mumkin: ombur bilan kesamiz, bukamiz. Ko‘zoynak taqamiz, kattalar nazoratida ishlaymiz. Quyish uchun metall eritiladi — bu kattalar ishi.
J
JasurHar bir ustozning sovg‘a qutisiga raqam yozmoqchimiz, lekin ikkilik kodda. 0 va 1 dan qancha kombinatsiya yasasa bo‘ladi?
M
Malikada 1 bit — 2 holat, 2 bit — 4 (00, 01, 10, 11), 3 bit — 8, 4 bit — 16. Har bir qo‘shimcha bit sonni ikki baravar oshiradi: 8 bit — 256.
A
Anvar23 ta quti bor. 4 bit 16 ta kombinatsiya beradi — yetmaydi. 5 bit 32 ta beradi, 32 ≥ 23 — yetadi.
Z
ZarinaKarta matni «Rahmat, ustoz!» necha bayt? Probel va tinish belgilari ham sanaladi: harf-belgilar sonini topamiz.
Siz
Har belgi 1 bayt. 1 bayt = 8 bit, demak, bayt sonini 8 ga ko‘paytirsak, bitlar soni chiqadi.
Informatika
🔒Qulf 6: Qutilarga kod
Topshiriq: «Rahmat, ustoz!» matni necha bayt?
Chorshanba
A
AnvarUstozlar bilan inglizcha suhbat qilib ko‘rdik. “Where do you work?” — “I work at school.” “My aunt works at a museum.”
M
MalikaIsh joylari: a school, a college, a hospital, a bank, a museum, a flower shop. Farmer esa on the farm ishlaydi. He/she bilan work → works.
J
JasurQisqa savol: “Are you a doctor?” — “No, I’m not. I’m a nurse.” Ustozning uyi uzoqmi? “Is your house far from school?” — “No, it’s near.”
Z
Zarina“How do you go to school?” — “I go on foot.” “How far is it?” — “It’s about 500 metres.” Dadam ishga mashinada boradi: “My dad goes to work by car.”
Ingliz tili
🔒Qulf 7: Where do you work?
Topshiriq: Gapni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Sheworksatamuseum.
Z
ZarinaKartaning rus tilidagi qismi: «Нам нужно делать закладки. Мы любим наших учителей.» «Делать» — : «что делать?»
M
Malika«Можно, нужно, надо, нельзя» dan keyin noaniq shakl keladi, shaxs esa jo‘nalish kelishigida: «мне, тебе, нам». «Нельзя опаздывать».
Jasur narsaga munosabat orqali belgi bildiradi: material — «деревянный, шёлковый», vaqt — «осенний», joy — «школьный». «Очень красивый» deymiz, lekin «очень деревянный» demaymiz.
Rus tili
🔒Qulf 8: Медный, осенний, школьный
Topshiriq: Qaysi birikma noto‘g‘ri?
A
AnvarKarta orqasiga masaldan ibrat yozsak-chi? Adabiyotda Ezop haqida o‘qidik. U eramizdan avvalgi VI asrda yashagan deyiladi.
M
MalikaUning hayoti haqida ma’lumot asosan keyingi rivoyatlardan, shuning uchun ehtiyot bo‘lamiz. 500 ga yaqin masal uning nomi bilan bog‘liq.
Z
Zarina — qisqa majoziy hikoya: qahramonlari ko‘pincha hayvon yoki narsa bo‘lib, inson xarakterini bildiradi. Asosiy maqsadi — berish.
Siz
Kitobdagi masalni ko‘chirmaymiz. Kartaga o‘z so‘zimiz bilan yozamiz: «Bilim bergan kishi eng katta boylikni ulashadi».
Adabiyot
🔒Qulf 9: Masal nima?
Topshiriq: Masalning asosiy maqsadi nima?
A
AnvarMen yana bir g‘oya aytaman: payvandlangan metall haykalchalar! Zo‘r bo‘ladi 😎
J
Jasur — metall buyumlarni yuqori harorat bilan biriktirish. Elektr yoyli payvandlashda elektrod bilan detal orasida yoy hosil bo‘ladi, elektrod eriydi.
M
MalikaBu juda xavfli: yoy nuri ko‘zni kuydiradi, uchqun va issiq metall terini kuydiradi, gaz ballonlari portlashi mumkin.
Z
ZarinaShuning uchun faqat maxsus o‘qitilgan payvandchi himoya , qo‘lqop va ish kiyimida ishlaydi. Bola payvand uskunasi yoniga bormaydi va yoyga qaramaydi.
Siz
Demak, payvandlangan haykalcha bizning qo‘limizdan kelmaydi. Buni kalit deb yozaman.
Texnologiya
🔒Qulf 10: Payvandlash — kattalar ishi
Topshiriq: Payvandlash bilan kim ishlashi mumkin?
🔑 Kalit: Payvandlash juda xavfli: faqat maxsus o‘qitilgan payvandchi ishlaydi. Bola payvand uskunasiga yaqin bormaydi.
S
Sinf rahbariChorshanba oqshomi. Uch g‘oya: A — payvandlangan haykalcha, B — quyma haykalcha, C — mis simdan xatcho‘p va tabrik kartasi.
J
JasurA yo‘q: payvandlash faqat o‘qitilgan payvandchi ishi, bolalar yaqinlashmaydi.
A
AnvarB ham yo‘q: quyish uchun metallni eritish kerak, bunday ishni maktabda bolalar qilmaydi.
M
MalikaC mumkin: mis simni sovuqligicha ombur bilan bukamiz. Hisobimiz: 14 ta tayyor, 9 ta yasaymiz, jami 23.
Z
ZarinaKartada «Rahmat, ustoz!» va rus tilida bir qator bo‘ladi. Ertaga — Ustoz va murabbiylar kuni! 🎉
Siz
Tanlov qilindi: C. Hisobotni yozamiz.
TexnologiyaMatematika
🔒Qulf 11: Qaror: mis sim xatcho‘plari
Topshiriq: Qaysi kalit A variantni (payvandlangan haykalcha) rad etdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 8 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotRus tiliTarixdan hikoyalar
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Ustozlar uchun mis sim xatcho‘plari
Maktabning 23 ustoz va murabbiyi uchun sovg‘a tanladik. Payvandlangan haykalchani rad etdik: payvandlash bilan faqat o‘qitilgan payvandchi ishlaydi. Quyma haykalcha ham mos emas: quyish uchun metall eritiladi. Mis simni esa sovuqligicha ombur bilan bukish mumkin. 14 ta xatcho‘p tayyor, yana 9 tasini yasaymiz: 14 + 9 = 23.
— 5-B jamoa
Topilgan kalitlar
Jami 23 ta sovg‘a kerak, 14 tasi tayyor: x + 14 = 23, x = 9. Tekshiruv: 9 + 14 = 23. Yana 9 ta yasash kerak.
Mis simni sovuqligicha bosim bilan ishlash mumkin: ombur bilan kesamiz, bukamiz. Ko‘zoynak taqamiz, kattalar nazoratida ishlaymiz. Quyish uchun metall eritiladi — bu kattalar ishi.
Payvandlash juda xavfli: faqat maxsus o‘qitilgan payvandchi ishlaydi. Bola payvand uskunasiga yaqin bormaydi.