ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Ma’lumotlar tahlili; yakuniy takrorlash

Darslar 68–70 · 3 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
69

Ma’lumotlar qatori va uning tahlili

Darslik: 2-qism, 69-dars, 134–136-betlar
MaqsadMa’lumotlar qatori va uning tahlili: o‘zgarish oralig‘i, o‘rta arifmetik, mediana va moda.
Yangi so‘zlar
o‘zgarish oralig‘i · rangemediana · medianmoda · modema’lumotlar qatori · data series
Tushuntirish

Ma’lumotlar qatorini tahlil qilish uchun to‘rtta ko‘rsatkichdan foydalanamiz. O‘zgarish oralig‘i — eng katta va eng kichik sonlar ayirmasi; u ma’lumotlar qanchalik tarqoq ekanini ko‘rsatadi. O‘rta arifmetik — yig‘indining sonlar soniga bo‘linmasi. Mediana — o‘sish tartibida yozilgan qatorning o‘rtasidagi son; agar sonlar juft bo‘lsa, o‘rtadagi ikki sonning o‘rta arifmetigi olinadi. Moda — qatorda eng ko‘p takrorlangan son; modasi bo‘lmasligi yoki ikkita bo‘lishi ham mumkin. Masalan, maktab oshxonasi eng ko‘p buyurtma qilinadigan (moda bo‘lgan) taomni ko‘proq tayyorlaydi.

Ko‘rsatkichNima?
oraliqeng katta − eng kichik
o‘rta arifmetikyig‘indi : soni
medianatartiblangan qator o‘rtasi
modaeng ko‘p uchragan son
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport jamoasidagi 7 ta bolaning poyabzal o‘lchamlari: 33, 34, 34, 35, 35, 35, 37. Eng ko‘p uchraydigani (moda) 35, o‘rtadagisi (mediana) ham 35, o‘zgarish oralig‘i 37 − 33 = 4. Poyabzal ustasi shu orqali eng ko‘p kerak o‘lchamni oldin tayyorlaydi.

Kim ishlatadi

Poyabzal ustasi eng ko‘p kerak o‘lchamni aniqlaydi, statistik ma’lumotlarni tahlil qiladi, savdo xodimi qaysi tovar ko‘proq so‘ralishini bilib oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Kitobning birinchi 7 ta so‘zida nechta harf borligini yozing va ularning modasi, medianasi va o‘zgarish oralig‘ini toping.

Namunalar
02468104749612345qiymat
Qator: 4, 7, 4, 9, 6. O‘sish tartibida: 4, 4, 6, 7, 9. Oralig‘i 9 − 4 = 5; mediana 6; moda 4 (ikki marta); o‘rta arifmetik (4 + 7 + 4 + 9 + 6) : 5 = 6.
05101525581012123456qiymat
Qator: 2, 5, 5, 8, 10, 12 (6 ta son). Mediana (5 + 8) : 2 = 6,5; moda 5; oraliq 12 − 2 = 10; o‘rta arifmetik 42 : 6 = 7.
Sinfda faoliyat

«Sinf statistikasi»: sinfdoshlaringizdan aka-uka va opa-singillar sonini so‘rab, 8–10 ta sonlar qatorini tuzing, o‘sish tartibiga joylang va oralig‘ini, medianasini hamda modasini toping.

Mashq
1
12, 9, 15, 9, 20 qatorining o‘zgarish oralig‘ini toping.
2
Shu qatorning medianasini toping.
3
3, 8, 1, 6 qatorining medianasini toping.
4
Qachon qatorning modasi bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBeshinchi sinf qo‘llanmasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →