☰ Mundarija · Matematika

Ma’lumotlar tahlili; yakuniy takrorlash

Darslar 68–70 · 3 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
69

Ma’lumotlar qatori va uning tahlili

Darslik: 2-qism, 69-dars, 134–136-betlar
MaqsadMa’lumotlar qatori va uning tahlili: o‘zgarish oralig‘i, o‘rta arifmetik, mediana va moda.
Yangi so‘zlar
o‘zgarish oralig‘i · rangemediana · medianmoda · modema’lumotlar qatori · data series
Tushuntirish

Ma’lumotlar qatorini tahlil qilish uchun to‘rtta ko‘rsatkichdan foydalanamiz. O‘zgarish oralig‘i — eng katta va eng kichik sonlar ayirmasi; u ma’lumotlar qanchalik tarqoq ekanini ko‘rsatadi. O‘rta arifmetik — yig‘indining sonlar soniga bo‘linmasi. Mediana — o‘sish tartibida yozilgan qatorning o‘rtasidagi son; agar sonlar juft bo‘lsa, o‘rtadagi ikki sonning o‘rta arifmetigi olinadi. Moda — qatorda eng ko‘p takrorlangan son; modasi bo‘lmasligi yoki ikkita bo‘lishi ham mumkin. Masalan, maktab oshxonasi eng ko‘p buyurtma qilinadigan (moda bo‘lgan) taomni ko‘proq tayyorlaydi.

Namunalar
Qator: 4, 7, 4, 9, 6. O‘sish tartibida: 4, 4, 6, 7, 9. Oralig‘i 9 − 4 = 5; mediana 6; moda 4 (ikki marta); o‘rta arifmetik (4 + 7 + 4 + 9 + 6) : 5 = 6.
Qator: 2, 5, 5, 8, 10, 12 (6 ta son). Mediana (5 + 8) : 2 = 6,5; moda 5; oraliq 12 − 2 = 10; o‘rta arifmetik 42 : 6 = 7.
Sinfda faoliyat

«Sinf statistikasi»: sinfdoshlaringizdan aka-uka va opa-singillar sonini so‘rab, 8–10 ta sonlar qatorini tuzing, o‘sish tartibiga joylang va oralig‘ini, medianasini hamda modasini toping.

Mashq
1
12, 9, 15, 9, 20 qatorining o‘zgarish oralig‘ini toping.
2
Shu qatorning medianasini toping.
3
3, 8, 1, 6 qatorining medianasini toping.
4
Qachon qatorning modasi bo‘lmaydi?