ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Foizlar; VII bob takrori

Darslar 66–67 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
67

VII bobni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 2-qism, 67-dars, 126–129-betlar
MaqsadVII bobni takrorlash: o‘nli kasrlar ustida amallar, yaxlitlash, foizlar.
Yangi so‘zlar
o‘nli kasr · decimalyaxlitlash · roundingfoiz · percentvergulni surish · moving the point
Tushuntirish

O‘nli kasrlarni qo‘shish va ayirishda vergullar bir-birining tagiga yoziladi. Ko‘paytirishda vergulga e’tibor bermay ko‘paytirib, ikkala ko‘paytuvchidagi verguldan keyingi raqamlar yig‘indisicha raqamni ajratamiz. Bo‘lishda bo‘luvchini natural songa aylantirish uchun ikkala sonda vergulni bir xil xona suramiz. 10, 100, 1000 ga ko‘paytirganda vergul o‘ngga, bo‘lganda chapga suriladi. Yaxlitlashda birinchi tashlab yuborilgan raqamga qaraymiz. Foiz — yuzdan bir ulush: sonning p foizini topish uchun sonni p/100 ga ko‘paytiramiz.

AmalQoida
qo‘shish, ayirishvergul vergulning tagida
ko‘paytirishverguldan keyingi raqamlar yig‘indisi
bo‘lishbo‘luvchi natural son bo‘ladi
foizp/100
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Retsept 2,4 kg un talab qiladi, odamlar ko‘paygani uchun 25% ko‘proq kerak. 25% = 2,4 : 100 · 25 = 0,6 kg, jami 2,4 + 0,6 = 3 kg.

Kim ishlatadi

Oshpaz retsept miqdorini foiz bilan oshiradi, hisobchi o‘nlik kasr va foizni birga ishlatadi, tadbirkor yangi miqdorni baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabdan keyin 60 daqiqa bo‘sh vaqtingiz bor, deb tasavvur qiling. Uni rejalang: 50% — uy vazifasi, 25% — o‘yin, qolgani — kitob o‘qish. Har biri necha daqiqa?

Namunalar
(8,4 + 3,6) : 0,4 = 12 : 0,4 = 120 : 4 = 30. 25% ni 12,8 dan topamiz: 12,8 · 0,25 = 3,2.
4,0678 ni yuzdan birlargacha yaxlitlaymiz: tashlanadigan birinchi raqam 7, 6 ga 1 qo‘shamiz: 4,07. 0,4 · 0,5 = 0,20 = 0,2; 0,4 dan kichik, chunki 0,5 < 1.
Sinfda faoliyat

«Bob xaritasi»: o‘nli kasrlar bobining asosiy qoidalarini (qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish, bo‘lish, yaxlitlash, foiz) bitta varaqda har biri uchun bitta misol bilan yozib chiqing.

Mashq
1
Hisoblang: (8,4 + 3,6) : 0,4.
2
4,0678 ni yuzdan birlargacha yaxlitlang.
3
12,8 ning 25 foizini toping.
4
Nima uchun 0,4 · 0,5 natija 0,4 dan kichik?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTabiat bog‘iga sayohatHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →