🎯 Missiya: Shanba kuni tabiat bog‘iga soat nechada yo‘lga chiqamiz, to‘g‘ri vaqtda yetib borish uchun?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariSalom, 5-B! Tabiat bog‘idan 5-B sinfiga taklifnoma keldi. Jamoamiz shanba kuni sayohatga boradi, jo‘nash vaqtini hal qiladi.
Z
Zarina — tadbirga chaqiruvchi xat. Tuzilishi: murojaat, sabab, tadbir vaqti va joyi, hurmat so‘zlari, taklif qiluvchining imzosi. Ohang xushmuomala bo‘lishi kerak.
M
MalikaBizning xat: «Hurmatli 5-B sinf o‘quvchilari! Sizni 22-may, shanba kuni tabiat bog‘iga taklif qilamiz. Bog‘ rahbari sizni soat 10:30 dan 11:00 gacha kutib oladi. Ishtirokingizdan xursand bo‘lamiz. Hurmat bilan, bog‘ jamoasi.»
A
AnvarE’lon (sarlavha, tadbir, sana, joy, kimlarga, tashkilotchi) ko‘pchilikka, xat esa bitta manzilga yuboriladi. ham bor: murojaat, sabab, samimiy tilaklar, imzo va sana.
J
JasurFonetika — nutq tovushlarini, grafika — harflarni o‘rganadi. Alifboda 26 harf, 3 harf birikmasi (sh, ch, ng) va 1 tutuq belgisi bor.
Siz
Demak, bog‘ rahbari bizni 10:30–11:00 oralig‘ida kutadi.
Ona tili
🔒Qulf 1: Taklifnoma
Topshiriq: Taklifnomada qaysi so‘zlar ishlatilmaydi?
🔑 Kalit: Bog‘ rahbari 22-may, shanba kuni 10:30 dan 11:00 gacha kutib oladi: shu oraliqda yetib borish kerak.
A
AnvarSayohat 6 km. Vaqtni soatda o‘nli kasr bilan yozamiz: 30 daqiqa = 0,5 soat, 15 daqiqa = 0,25 soat.
M
MalikaTakrorlaymiz: qo‘shish va ayirishda vergullar bir-birining tagida; ko‘paytirishda vergulsiz ko‘paytirib, ikkala ko‘paytuvchidagi kasr raqamlari qadar ajratamiz; bo‘lishda vergulni bir xil xona suramiz.
ZarinaFoiz va yaxlitlash ham: 6,48 ≈ 6,5 (o‘ndan birlargacha).
S
Sinf rahbariYo‘lda ikki marta — suv ichish va nafas rostlash uchun — 10 daqiqadan dam olamiz. Bu vaqt ham hisobga kiradi.
Siz
Endi tezlikni topamiz.
Matematika
🔒Qulf 2: O‘nli kasrlarni takrorlash
Topshiriq: 45 daqiqa necha soat?
🔑 Kalit: Yo‘lda ikki marta 10 daqiqadan dam olamiz: bu vaqt jami yo‘lga qo‘shiladi.
Seshanba
J
JasurMaktab yo‘lagida 2 km yurdik. To‘rt jamoa vaqti: 28, 31, 30, 31 daqiqa. — yig‘indini sonlar soniga bo‘lish: (28 + 31 + 30 + 31) : 4 = 120 : 4 = 30 daqiqa.
M
MalikaO‘rta qiymat eng kichik sondan katta va eng kattasidan kichik. 28 < 30 < 31 ✅
A
Anvar — butun masofa : butun vaqt. 2 km : 0,5 soat = 4 km/soat.
Z
Zarina6 km uchun: 6 : 4 = 1,5 soat = 90 daqiqa. Yo‘lda ikki marta 10 daqiqadan dam olamiz: 90 + 10 + 10 = 110 daqiqa.
Siz
Kalit: yo‘l jami 110 daqiqa, ya’ni 1 soat 50 daqiqa.
Matematika
🔒Qulf 3: O‘rta arifmetik va tezlik
Topshiriq: 2 km ni 0,5 soatda bosib o‘tsak, tezlik qancha?
🔑 Kalit: Tezlik 2 : 0,5 = 4 km/soat; 6 km — 90 daqiqa, ikki dam bilan jami 110 daqiqa.
M
MalikaBiologiyada tabiatni muhofaza qilish: Konstitutsiya va «Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida»gi qonun asosida amalga oshiriladi. Qo‘riqlanadigan hududlar 4 xil.
A
Anvarda tabiat o‘z holicha saqlanadi, chorva boqish, meva terish va ov qilish qat’iyan taqiqlanadi. da ayrim tur yoki boylik muhofaza qilinadi.
J
Jasur — odamlar dam olishi va go‘zallikdan bahramand bo‘lishi uchun. Belgilangan yo‘llardan yuramiz; gul uzish, o‘t bosish va chiqindi tashlash mumkin emas. Tabiat yodgorliklari — g‘orlar, sharsharalar, qadimiy chinorlar.
Z
Zarina — kamayib borayotgan turlar haqidagi hujjat. O‘zbekiston Qizil kitobi 1979-yilda tuzilgan; unga yovvoyi uzum va Buxoro bug‘usi (xongul) kiradi.
Siz
Bog‘da faqat belgilangan yo‘ldan yuramiz va chiqindini o‘zimiz bilan olib ketamiz ♻️
Biologiya
🔒Qulf 4: Bog‘dagi qoidalar
Topshiriq: Milliy bog‘da nima mumkin emas?
Chorshanba
A
AnvarGeografiyada: tog‘, suv, havo, tuproq, o‘simlik va hayvon — tabiat tarkibiy qismlari. Ular bog‘liq va ni hosil qiladi: bittasi o‘zgarsa, boshqalari ham o‘zgaradi.
M
MalikaQuyosh issiqligi ekvatordan qutblarga kamayadi, shuning uchun ketma-ket almashadi: ekvatorial o‘rmon, savanna, yarim cho‘l, cho‘l, dasht, aralash o‘rmon, tayga, tundra, muz cho‘llari.
J
JasurCho‘lda yomg‘ir kam: saksovul, tuyatikan, tuya, kaltakesak. O‘zbekistonning katta qismi cho‘l va yarim cho‘l zonasida, tog‘li hududlarida esa balandlik mintaqalari bor.
Z
ZarinaTog‘ etagidan cho‘qqigacha ham tabiat o‘zgaradi — bu balandlik mintaqaliligi. Sayohatda yuqoriga chiqsak, o‘simliklar o‘zgarishini kuzatamiz.
Geografiya
🔒Qulf 5: Tabiat zonalari
Topshiriq: O‘zbekistonning katta qismi qaysi zonada?
A
AnvarYo‘lda chorvachilik fermasi bor ekan. Texnologiyada ni o‘tdik: u go‘sht, sut, yog‘, tuxum va jun, teri kabi xomashyo beradi. Tarmoqlari: qoramolchilik, qo‘ychilik, otchilik, .
M
MalikaSut beradigan sigirga bir kunlik aralashma: 4–6 kg somon, 25 kg , 15 kg ildizmeva, 6 kg konsentrat va vitaminlar. Ratsion ilmiy asosda tuziladi: ortiqcha ham, kam ham yem zarar.
J
JasurFermalar lashgan: sigir qo‘lda yoki sog‘ish apparati bilan sog‘iladi; tayyorgarlik 1 daqiqa, apparat bilan sog‘ish 4–7 daqiqa.
Z
ZarinaHosilni yig‘ish ham ekinga bog‘liq: kartoshka saqlashdan oldin biroz quritiladi, sabzi esa quritilmaydi, chunki sirtidan ko‘p nam yo‘qotadi.
Siz
Fermaga tashrif — alohida kun. Hozir faqat yo‘l vaqtini hisoblayapmiz.
Texnologiya
🔒Qulf 6: Yo‘ldagi ferma
Topshiriq: Sut beradigan sigirga bir kunlik aralashmada necha kg silos bor?
Payshanba
Z
ZarinaIngliz tilida ochiq xat yozdik: “We’re staying with my aunt. Today we’re walking around the old town.” Hozirgi davom zamoni — nima qilayotganimizni aytadi.
M
MalikaShaharni tasvirlash: “Khiva has many blue domes and tall minarets.” Xat oxiri: “See you next week. Best wishes!” Buxoro — Ark qal’asi, Samarqand — Registon.
A
Anvar1-aprel — ingliz tilli mamlakatlarda hazil kuni: “Your bag is open – a mouse is in it!” — “April Fool!” Soat 12 dan keyin hazil qilinmaydi.
J
JasurQoida: hazil hech kimni qo‘rqitmasligi, xafa qilmasligi va xavf tug‘dirmasligi kerak. Savol: “Is it true?” — “No, it isn’t, it’s a joke.”
Ingliz tili
🔒Qulf 7: A postcard and a joke
Topshiriq: Jumlani tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
We’rewalkingaroundtheoldtown.
J
JasurScratchda sayohat haqida yasayman. Avval : qahramonlar, fon, nima bo‘ladi. Ssenariydagi voqealar tartibi dasturdagi buyruqlar tartibiga o‘xshaydi.
A
AnvarIkkinchi qahramon ham xuddi shunday yursa, spraytni sichqonchaning o‘ng tugmasi bilan (duplicate) — skript ham ko‘chadi. So‘ng rangi, o‘lchami (masalan, 70 %) va o‘rnini o‘zgartiramiz.
M
Malika«Glide» bloki spraytni bir joydan ikkinchisiga silliq olib boradi. Internetga qo‘ymoqchi bo‘lsak, o‘qituvchi yoki ota-ona bilan kelishamiz, tavsifga ism, maktab va manzil yozmaymiz.
Informatika
🔒Qulf 8: Sayohat multfilmi
Topshiriq: Bir xil harakatlanadigan ikkinchi sprayt uchun nima qilamiz?
Juma
Z
ZarinaAdabiyotda gruzin adibi Nodar Dumbadze bilan tanishdik: 1928-yil 14-iyulda Tbilisida tug‘ilgan. Birinchi to‘plami «Qishloq bolalari» — 1958-yil, «Men, buvim, Iliko va Illarion» qissasi — 1960-yil, «Quyoshni ko‘ryapman» romani — 1962-yil.
A
Anvar«Hellados» asari ham shu muallifniki. Yangi so‘zlar: , , Vatan tuyg‘usi. Mazmunini darslikdan o‘qiymiz.
M
MalikaRus tilida N. N. Nosovning «Фантазёры» (so‘zlar: фантазёр, ложь, правда, рассказывать) va Dj. Rodarining (1920–1980) «Чем пахнут ремёсла?» she’ri (пекарь, столяр, шофёр).
J
JasurRodarida har kasbning o‘z hidi bor. Fermada ham: «Ремесло — это труд руками».
AdabiyotRus tili
🔒Qulf 9: Kasb va xayol
Topshiriq: Rus tilida «novvoy» qanday?
A
AnvarTarixda: mustaqil O‘zbekistonni dunyo davlatlari birin-ketin tan olgan. Hamkorlik tenglik va o‘zaro manfaatga asoslanadi; Rossiya, Xitoy, Janubiy Koreya, Yaponiya, AQSH va boshqalar bilan lar ochilgan.
M
MalikaBugun insoniyat tinchligiga bir necha xavf tahdid qiladi: mintaqaviy lar, terrorchilik, ekstremizm va ekologik muammolar. Tinchsevar davlatlar ularga birgalikda qarshi turishi kerak. Biz esa xavfli yoki g‘alati holat ko‘rsak, tinch turamiz va darrov kattalarga aytamiz.
J
JasurEkologik muammolarning eng og‘iri — Orol fojiasi. 1960-yillardan Amudaryo va Sirdaryo suvining ko‘pi sug‘orishga olingan, dengizga kam suv yetgan va u ancha qurigan.
Z
ZarinaOrolni qutqarish uchun xalqaro jamg‘arma tuzilgan; qurigan tubida saksovul ekilmoqda. Har kim suvni tejab, tabiatni asrab yordam bera oladi.
Tarixdan hikoyalar
🔒Qulf 10: O‘zbekiston va dunyo
Topshiriq: Orol dengizi nega qurigan?
S
Sinf rahbariShanba kuni qachon yo‘lga chiqamiz? Qaror qilish vaqti keldi.
M
MalikaUch variant: A — 9:30; B — 9:00; C — 8:00.
A
AnvarYo‘l 110 daqiqa. A: 9:30 + 1 soat 50 daqiqa = 11:20 — kutib olish vaqti 11:00 gacha, kech qolamiz.
Z
ZarinaC: 8:00 + 1 soat 50 daqiqa = 9:50 — bog‘ rahbari 10:30 dan kutadi, 40 daqiqa erta yetamiz.
J
JasurB: 9:00 + 1 soat 50 daqiqa = 10:50 — aynan 10:30 va 11:00 oralig‘ida ✅
Siz
Qaror: B, soat 9:00 da chiqamiz. Missiya bajarildi!
Matematika
🔒Qulf 11: Jo‘nash vaqti
Topshiriq: Qaysi kalit A variantni rad etdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotBiologiyaGeografiyaRus tiliTarixdan hikoyalar
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Tabiat bog‘iga soat 9:00 da chiqamiz
Biz 2 km ni 0,5 soatda bosdik, ya’ni tezligimiz 4 km/soat. 6 km yo‘l 1,5 soat, ikki dam bilan jami 110 daqiqa. Bog‘ rahbari 10:30 dan 11:00 gacha kutib oladi. Shuning uchun soat 9:00 da chiqamiz va 10:50 da yetib boramiz.
— 5-B jamoa
Topilgan kalitlar
Bog‘ rahbari 22-may, shanba kuni 10:30 dan 11:00 gacha kutib oladi: shu oraliqda yetib borish kerak.
Yo‘lda ikki marta 10 daqiqadan dam olamiz: bu vaqt jami yo‘lga qo‘shiladi.
Tezlik 2 : 0,5 = 4 km/soat; 6 km — 90 daqiqa, ikki dam bilan jami 110 daqiqa.
Yulduzli savollar
(28 + 31 + 30 + 31) : 4 nimaga teng?
Milliy bog‘da qanday yurish kerak?
O‘ylab ko‘r: agar tezlik 3 km/soat bo‘lsa, 6 km ga qancha vaqt ketadi?