ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Bo‘lish va kasrlar; takrorlash

Darslar 45–46 · 2 ta dars · B.Q. Xaydarov. Matematika 5-sinf, 1–2-qismlar. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan uchinchi nashri. Toshkent, 2020
46

O‘tilganlarni takrorlashga doir masalalar

Darslik: 2-qism, 46-dars, 38–39-betlar
MaqsadV bobning o‘tilgan mavzularini takrorlash: aylana va doira, kasrlar, taqqoslash, qo‘shish va ayirish.
Yangi so‘zlar
radius va diametr · radius and diameterkasr · fractionkasrni taqqoslash · comparing fractionsbirlik kesma · unit segment
Tushuntirish

Aylananing hamma nuqtalari markazdan bir xil uzoqlikda yotadi; diametr radiusdan 2 marta uzun. Kasr butunning nechta teng ulushga bo‘linganini (maxraj) va nechtasi olinganini (surat) ko‘rsatadi. Maxraji bir xil kasrlardan surati kattasi katta; to‘g‘ri kasr 1 dan kichik, noto‘g‘ri kasr 1 dan katta yoki unga teng. Sonning qismini topish uchun sonni maxrajga bo‘lib, suratga ko‘paytiramiz. Kasr chizig‘i bo‘lishni bildiradi, maxrajlari bir xil kasrlar qo‘shilganda va ayirilganda maxraj o‘zgarmaydi.

drO
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘yin maydonchasida bolalar diametri 10 m bo‘lgan aylana bo‘ylab turishadi, demak radiusi 10 : 2 = 5 m. O‘yinda 15 bola qatnashadi, ularning 1/3 qismi quvlovchi: 15 : 3 = 5, ya’ni 5 ta quvlovchi.

Kim ishlatadi

Landshaft dizayneri doira shaklidagi gulzorni chizadi, oshpaz mahsulotning ulushini hisoblaydi, hisobchi kasr va natural sonlarni birga ishlatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Yumaloq qopqoq, tanga yoki likopcha qirrasi bo‘ylab doira chizing. Diametrini o‘lchang va radiusini toping.

Namunalar
Radiusi 7 cm bo‘lgan aylananing diametri 7 · 2 = 14 cm. 2/5 ga 4/5 ni qo‘shsak, 6/5 chiqadi — bu noto‘g‘ri kasr (1 dan katta).
15?
Sonning 3/4 qismi 15 bo‘lsa: 15 : 3 = 5, 5 · 4 = 20. Sonning o‘zi 20 ga teng.
Sinfda faoliyat

«Kasr bilan o‘yin»: kartochkalarga 1/6, 5/6, 6/6, 7/6, 3/6 ni yozing. Ularni o‘sish tartibida taxlang va qaysilari to‘g‘ri, qaysilari noto‘g‘ri kasr ekanini ayting.

Mashq
1
Diametri 18 cm bo‘lgan doiraning radiusi necha cm?
18 cm?O
2
64 ning 3/8 qismini toping.
3
Hisoblang: 11/14 − 4/14 + 2/14.
4
Nima uchun 5/8 + 4/8 yig‘indisi noto‘g‘ri kasr bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUrganchga Navro‘z otkritkasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →