38
Yuz o‘lchov birliklari
Darslik: 2-qism, 38-dars, 9–12-betlar
MaqsadYuz o‘lchov birliklarini (mm², cm², dm², m², ar, ga, km²) va ular orasidagi munosabatlarni bilish; birliklarni almashtirish.
Yangi so‘zlar
kvadrat metr · square metrear (sotix) · are (sotix)gektar · hectarekvadrat kilometr · square kilometre
Tushuntirish
Yuz kvadrat birliklarda o‘lchanadi. Uzunlik birliklari orasida 1 cm = 10 mm, 1 dm = 10 cm, 1 m = 10 dm, 1 km = 1 000 m, yuz birliklari orasida esa har bir qadamda 100 marta farq bor: 1 cm² = 100 mm², 1 dm² = 100 cm², 1 m² = 100 dm² = 10 000 cm². Katta yer maydonlari ar (sotix) va gektarda o‘lchanadi: 1 ar = 10 m × 10 m = 100 m², 1 ga = 100 m × 100 m = 10 000 m² = 100 ar, 1 km² = 100 ga = 1 000 000 m². Tomonlar turli birlikda berilsa, avval ularni bir xil (odatda kichik) birlikka keltirib, keyin yuz hisoblanadi.
Namunalar
Bo‘yi 2 m 50 cm, eni 40 cm: 250 cm × 40 cm = 10 000 cm² = 1 m².
Tomorqa 30 m × 20 m = 600 m² = 6 ar. Dala 400 m × 250 m = 100 000 m² = 10 ga.
Sinfda faoliyat
«O‘lchov zinapoyasi»: doskada 1 km² → 1 ga → 1 ar → 1 m² → 1 dm² → 1 cm² → 1 mm² zinapoya chiziladi; har bir qadamda «× 100» yoki «: 100» yozib, bolalar birliklarni almashtiradilar.
Mashq
1
3 dm² necha cm²?
300
2
Dalaning o‘lchami 400 m × 250 m. Yuzi necha gektar?
10
3
8 ar necha m²?
800
4
Nima uchun 1 m² = 100 cm² emas, 10 000 cm²?
1 m = 100 cm, shuning uchun 1 m² = 100 cm × 100 cm = 10 000 cm².