ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi5-sinf · 19-hafta

Bilim bog‘ini bo‘lamiz

🎯 Missiya: Maktab uchastkasini besh sinf o‘rtasida qaysi qoida bilan adolatli bo‘lamiz?

Dushanba

Sinf rahbariMaktab hovlisida L shaklidagi bo‘sh uchastka bor. Bahorda besh parallel sinf (5-A dan 5-E gacha) u yerda «Bilim bog‘i» ekadi. Uchastkani adolatli bo‘lish qoidasini jamoangiz tanlaydi. Har sinf bir xil navbatchilik qiladi.
JasurMen boshlayman! Uchastka — . Uni to‘g‘ri to‘rtburchaklarga bo‘lamiz: 20 m × 10 m va 10 m × 5 m.
MalikaYuz — qismlar yuzlarining yig‘indisi: 20 · 10 = 200 m², 10 · 5 = 50 m². Jami 200 + 50 = 250 m².
Anvar bilan tekshiramiz: katta to‘rtburchak 20 · 15 = 300 m², yetishmaydigan burchak 10 · 5 = 50 m². 300 − 50 = 250 m² ✔
Ikkala usul bir xil javob berdi: 250 m².
Matematika

Qulf 1: Uchastka yuzi

Topshiriq: Uchastkaning yuzi qancha?

🔑 Kalit: Uchastka L shaklida: 200 + 50 = 250 m² (yoki 300 − 50 = 250 m²); har sinf bir xil navbatchilik qiladi.

ZarinaUchastka qiyalikmi? Bo‘lsa, pastdagi bo‘lak suvga to‘lib qoladi, balandi quruq bo‘ladi.
MalikaGeografiyada o‘tdik: yer sirti relyefini ichki va tashqi kuchlar shakllantiradi. Quruqlikdagi asosiy shakllar — va tog‘lar.
AnvarTekislik — 0–200 m balandlikdagi pastlik. Biz hovlini o‘lchadik: u tekis, qiyalik yo‘q.
JasurYana bilib oldim: oltita bor, eng katta — Grenlandiya, — uch tomoni suv bilan o‘ralgan quruqlik (masalan, Arabiston).
Demak, uchastkaning hamma qismi suv jihatidan teng.
Geografiya

Qulf 2: Uchastka relyefi

Topshiriq: Yarimorol necha tomondan suv bilan o‘ralgan?

🔑 Kalit: Uchastka tekis, qiyalik yo‘q: uning hamma qismi suv jihatidan teng.

Seshanba

AnvarZarina taklif qildi: har sinfga perimetri bir xil (30 m) yer bersak-chi? Adolatli ko‘rinadi.
MalikaTekshiramiz: 10 m × 5 m: P = 2(10 + 5) = 30 m, yuzi 50 m². 13 m × 2 m: P = 2(13 + 2) = 30 m, yuzi 26 m². Perimetr bir xil, yuz esa har xil!
ZarinaDemak, o‘simlik ekiladigan joyni yuz bilan o‘lchash kerak.
JasurBirliklar: 1 m² = 100 dm² = 10 000 sm². Katta yerlar uchun 1 ar (sotix) = 10 m × 10 m = 100 m², 1 ga = 10 000 m² = 100 ar.
AnvarUchastkamiz 250 m² = 2,5 ar, ya’ni 0,025 ga. Besh sinfga 250 : 5 = 50 m² dan.
Matematika

Qulf 3: Perimetr yoki yuz?

Topshiriq: 1 ar necha kvadrat metr?

🔑 Kalit: Perimetri bir xil to‘rtburchaklarning yuzi har xil bo‘lishi mumkin (50 m² va 26 m²): adolat yuz bilan o‘lchanadi; 250 : 5 = 50 m².

ZarinaBog‘ nomini tanlaymiz. Bir narsani bir necha so‘z bilan aytish mumkin: ko‘k, moviy, havorang. Bu — o‘zbek tilining .
Malikalar — yaqin ma’noli so‘zlar. : do‘st, o‘rtoq, oshna, jo‘ra. — hammaga tushunarli, adabiy shakli: do‘st.
Anvar: «yoz» — fasl va «yoz» — yozmoq. : baland — past. : nafas — nafis.
JasurBizning jumla: «Bog‘imiz chiroyli bo‘ladi.» «Chiroyli» o‘rniga «go‘zal» desa ham bo‘ladi. Nom: «Bilim bog‘i».
Ona tili

Qulf 4: Bog‘ uchun nom

Topshiriq: «Do‘st, o‘rtoq, oshna, jo‘ra» qatorida bosh so‘z qaysi?

Chorshanba

ZarinaIngliz tilida loyiha: tasavvurdagi robot bog‘bon Robi. “Robi wakes up at 6. He often waters the beds. He never goes to bed.” 🤖
AnvarSavol: “Does Robi water the beds?” — “Yes, he does.” Yoki “Does Robi like music?” — “No, he doesn’t.” Does dan keyin fe’l o‘zgarmaydi.
Malika“Do you play football?” — “Yes, I do.” Do — I, you, we, they bilan; does — he, she, it bilan.
JasurRobining suratini chizamiz va sinfga ko‘rsatamiz — bu hisobot.
Ingliz tili

Qulf 5: Does Robi water the beds?

Topshiriq: Savolni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

DoesRobiwaterthebeds?

ZarinaTaklifimizga kerak. Word: Qo‘shish → Muqova sahifasi (tayyor shablon) yoki o‘zimiz yasaymiz.
MalikaSarlavhani bilan bezaymiz: Qo‘shish tabidan uslub tanlab, matnni yozamiz, so‘ng shrift, rang va o‘lchamni o‘zgartiramiz.
Anvar: Dizayn → Sahifa chegaralari. Sarvaraqda maktab, ish nomi, muallif, shahar va yil ko‘rsatiladi.
JasurBezakni me’yorida qilaylik: ranglar va shakllar ko‘p bo‘lsa, matn o‘qilmay qoladi.
Informatika

Qulf 6: Loyiha sarvaragi

Topshiriq: Sarvaraq (titul) nima?

ZarinaUchastkaning shimol tomoni devor soyasida, janub tomoni ochiq quyoshda. Soya bilan quyosh farqi adolatsizlik bo‘lmaydimi?
MalikaBiologiyada o‘tdik: ikkiga bo‘linadi — li (yo‘sin, qirqbo‘g‘im, paporotnik) va urug‘li.
AnvarYo‘sin va paporotnik nam soyada o‘sadi. Ochiq urug‘lilar (qarag‘ay, archa) qubbada urug‘ beradi, yopiq urug‘lilar (o‘rik, terak, qoqio‘t) gul va meva hosil qiladi.
JasurDemak, adolat uchun joylarni qur’a bilan taqsimlaymiz.
Yana yil sayin joylarni almashtirib turamiz.
Biologiya

Qulf 7: Qaysi o‘simlik qayerga?

Topshiriq: Qaysi o‘simlik spora bilan ko‘payadi?

🔑 Kalit: Soya va quyosh har xil: yo‘sin va paporotnik soyani, ochiq urug‘lilar quyoshni yaxshi ko‘radi; shuning uchun joylar qur’a bilan taqsimlanadi.

Payshanba

MalikaBesh sinf vakili majlisiga choy damlaymiz. Choynak qaynoq suv bilan chayiladi, quruq choy solinadi, hajmining uchdan biriga qaynoq suv quyilib, 5–7 daqiqa qopqoq ostida turadi.
Anvar1 litr suvga 20 g quruq choy. Qaynoq suv va sutni kattalar ko‘taradi, biz o‘zimiz quymaymiz.
ZarinaTuxum: 10–12 daqiqa qaynatilsa — qattiq, salatlar uchun. Xom yoki yarim xom tuxum bolalarga tavsiya etilmaydi. Tuxumni sindirgach, qo‘lni sovun bilan yuvamiz.
Jasur — oldindan pishirib sovitilgan sabzavotlardan, masalan vinegret. Unga yana issiqlik ishlovi berilmaydi, shuning uchun qo‘l va asboblar toza bo‘lsin.
Texnologiya

Qulf 8: Majlisga choy

Topshiriq: 1 litr suvga necha gramm quruq choy olinadi?

AnvarSamarqandda ham bog‘lar bo‘lgan. Amir Temur davrida poytaxtda qurilish olib borilgan: mudofaa devori, olti darvoza, Zarafshondan suv keltirilgan.
MalikaAtrofida bog‘lar barpo etilgan, ulardan Dilkusho mashhur bo‘lgan. 1403-yilda nabirasi uchun maqbara qurilgan, 1405-yilda Amir Temurning o‘zi ham shu yerda dafn etilgan — bu Go‘ri Amir.
JasurIspaniya elchisi Klavixo 1404-yilda Samarqandga kelib, shaharni xotiralarida tasvirlagan. namunalari yana Shahrisabzdagi Oqsaroy.
ZarinaKamoliddin Behzod (taxminan 1455–1536) — ustasi. U kitoblar uchun nafis rasmlar chizgan.
Tarixdan hikoyalar

Qulf 9: Bog‘lar va obodonchilik

Topshiriq: Amir Temur davrida mashhur bo‘lgan Samarqand bog‘i qaysi?

Juma

Sinf rahbari9-fevral — Alisher Navoiy tug‘ilgan kun. O‘sha kuni sinfda bog‘ rejasi ham ko‘rsatiladi.
MalikaNavoiy 1441-yil 9-fevralda Hirotda tug‘ilgan, 1501-yilda vafot etgan. Turkiy she’rlarda «Navoiy», forsiylarida «Foniy» taxallusini ishlatgan. Eng mashhur asari — «Xamsa», besh doston.
AnvarBo‘lim takrori: Mirkarim Osim, Oybek, Mirtemir va O‘tkir Hoshimov. Ularning asarlarini qayta aytmaymiz, faqat nomini aytamiz.
ZarinaRus tilida: «Мы говорим о саде». «Мы мечтаем о весне». «Бобо рассказывает об истории». Savol — «о ком? о чём?».
JasurUnli bilan boshlanadigan so‘z oldida «о» o‘rniga «об» keladi: «об актёре». Olmoshlar: «обо мне, о тебе, о нём».
AdabiyotRus tili

Qulf 10: Navoiy tug‘ilgan kun

Topshiriq: «Мы говорим ___ саде.» Qaysi old ko‘makchi?

Sinf rahbariBesh sinf uchun qaysi qoidani tanladingiz? Kalitlarni ayting.
ZarinaMening perimetr taklifim adolatsiz: 30 m perimetr bilan 50 m² ham, 26 m² ham chiqadi.
AnvarUchastka tekis, har sinf bir xil navbatchilik qiladi. Demak, yuz teng bo‘lishi kerak: 250 : 5 = 50 m² dan.
MalikaSoya va quyosh farqi uchun joylarni qur’a bilan olamiz va har yili almashtiramiz.
Qoida: besh teng (50 m²) yer, joylar qur’a bilan. Missiya bajarildi!
Matematika

Qulf 11: Tanlov

Topshiriq: Qaysi kalit «perimetri bir xil» qoidasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotBiologiyaGeografiyaRus tiliTarixdan hikoyalar

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Bog‘ adolatli bo‘linadi

Uchastka L shaklida va 250 m². Perimetri bir xil bo‘lsa ham yuzlar har xil bo‘ladi (50 m² va 26 m²), shuning uchun adolat yuz bilan o‘lchanadi. Uchastka tekis va har sinf bir xil navbatchilik qiladi. Besh sinfga 250 : 5 = 50 m² dan beramiz, joylarni qur’a bilan olamiz va yil sayin almashtiramiz.

— 5-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Uchastka L shaklida: 200 + 50 = 250 m² (yoki 300 − 50 = 250 m²); har sinf bir xil navbatchilik qiladi.
  2. Uchastka tekis, qiyalik yo‘q: uning hamma qismi suv jihatidan teng.
  3. Perimetri bir xil to‘rtburchaklarning yuzi har xil bo‘lishi mumkin (50 m² va 26 m²): adolat yuz bilan o‘lchanadi; 250 : 5 = 50 m².
  4. Soya va quyosh har xil: yo‘sin va paporotnik soyani, ochiq urug‘lilar quyoshni yaxshi ko‘radi; shuning uchun joylar qur’a bilan taqsimlanadi.

Yulduzli savollar

  1. L shaklidagi uchastka 200 m² va 50 m² qismlardan iborat. Yuzi?

  2. 1 gektar necha ar?

  3. O‘ylab ko‘r: sinflar 4 ta bo‘lsa, har biriga necha m² tushar edi?

Hikoyadagi darslar