🎯 Missiya: Maktab uchastkasini besh sinf o‘rtasida qaysi qoida bilan adolatli bo‘lamiz?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariMaktab hovlisida L shaklidagi bo‘sh uchastka bor. Bahorda besh parallel sinf (5-A dan 5-E gacha) u yerda «Bilim bog‘i» ekadi. Uchastkani adolatli bo‘lish qoidasini jamoangiz tanlaydi. Har sinf bir xil navbatchilik qiladi.
J
JasurMen boshlayman! Uchastka — . Uni to‘g‘ri to‘rtburchaklarga bo‘lamiz: 20 m × 10 m va 10 m × 5 m.
M
MalikaYuz — qismlar yuzlarining yig‘indisi: 20 · 10 = 200 m², 10 · 5 = 50 m². Jami 200 + 50 = 250 m².
A
Anvar bilan tekshiramiz: katta to‘rtburchak 20 · 15 = 300 m², yetishmaydigan burchak 10 · 5 = 50 m². 300 − 50 = 250 m² ✔
Siz
Ikkala usul bir xil javob berdi: 250 m².
Matematika
🔒Qulf 1: Uchastka yuzi
Topshiriq: Uchastkaning yuzi qancha?
🔑 Kalit: Uchastka L shaklida: 200 + 50 = 250 m² (yoki 300 − 50 = 250 m²); har sinf bir xil navbatchilik qiladi.
Z
ZarinaUchastka qiyalikmi? Bo‘lsa, pastdagi bo‘lak suvga to‘lib qoladi, balandi quruq bo‘ladi.
M
MalikaGeografiyada o‘tdik: yer sirti relyefini ichki va tashqi kuchlar shakllantiradi. Quruqlikdagi asosiy shakllar — va tog‘lar.
A
AnvarTekislik — 0–200 m balandlikdagi pastlik. Biz hovlini o‘lchadik: u tekis, qiyalik yo‘q.
J
JasurYana bilib oldim: oltita bor, eng katta — Grenlandiya, — uch tomoni suv bilan o‘ralgan quruqlik (masalan, Arabiston).
Siz
Demak, uchastkaning hamma qismi suv jihatidan teng.
Geografiya
🔒Qulf 2: Uchastka relyefi
Topshiriq: Yarimorol necha tomondan suv bilan o‘ralgan?
🔑 Kalit: Uchastka tekis, qiyalik yo‘q: uning hamma qismi suv jihatidan teng.
Seshanba
A
AnvarZarina taklif qildi: har sinfga perimetri bir xil (30 m) yer bersak-chi? Adolatli ko‘rinadi.
M
MalikaTekshiramiz: 10 m × 5 m: P = 2(10 + 5) = 30 m, yuzi 50 m². 13 m × 2 m: P = 2(13 + 2) = 30 m, yuzi 26 m². Perimetr bir xil, yuz esa har xil!
Z
ZarinaDemak, o‘simlik ekiladigan joyni yuz bilan o‘lchash kerak.
J
JasurBirliklar: 1 m² = 100 dm² = 10 000 sm². Katta yerlar uchun 1 ar (sotix) = 10 m × 10 m = 100 m², 1 ga = 10 000 m² = 100 ar.
A
AnvarUchastkamiz 250 m² = 2,5 ar, ya’ni 0,025 ga. Besh sinfga 250 : 5 = 50 m² dan.
Matematika
🔒Qulf 3: Perimetr yoki yuz?
Topshiriq: 1 ar necha kvadrat metr?
🔑 Kalit: Perimetri bir xil to‘rtburchaklarning yuzi har xil bo‘lishi mumkin (50 m² va 26 m²): adolat yuz bilan o‘lchanadi; 250 : 5 = 50 m².
Z
ZarinaBog‘ nomini tanlaymiz. Bir narsani bir necha so‘z bilan aytish mumkin: ko‘k, moviy, havorang. Bu — o‘zbek tilining .
M
Malikalar — yaqin ma’noli so‘zlar. : do‘st, o‘rtoq, oshna, jo‘ra. — hammaga tushunarli, adabiy shakli: do‘st.
A
Anvar: «yoz» — fasl va «yoz» — yozmoq. : baland — past. : nafas — nafis.
J
JasurBizning jumla: «Bog‘imiz chiroyli bo‘ladi.» «Chiroyli» o‘rniga «go‘zal» desa ham bo‘ladi. Nom: «Bilim bog‘i».
Ona tili
🔒Qulf 4: Bog‘ uchun nom
Topshiriq: «Do‘st, o‘rtoq, oshna, jo‘ra» qatorida bosh so‘z qaysi?
Chorshanba
Z
ZarinaIngliz tilida loyiha: tasavvurdagi robot bog‘bon Robi. “Robi wakes up at 6. He often waters the beds. He never goes to bed.” 🤖
A
AnvarSavol: “Does Robi water the beds?” — “Yes, he does.” Yoki “Does Robi like music?” — “No, he doesn’t.” Does dan keyin fe’l o‘zgarmaydi.
M
Malika“Do you play football?” — “Yes, I do.” Do — I, you, we, they bilan; does — he, she, it bilan.
J
JasurRobining suratini chizamiz va sinfga ko‘rsatamiz — bu hisobot.
Ingliz tili
🔒Qulf 5: Does Robi water the beds?
Topshiriq: Savolni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
DoesRobiwaterthebeds?
Z
ZarinaTaklifimizga kerak. Word: Qo‘shish → Muqova sahifasi (tayyor shablon) yoki o‘zimiz yasaymiz.
M
MalikaSarlavhani bilan bezaymiz: Qo‘shish tabidan uslub tanlab, matnni yozamiz, so‘ng shrift, rang va o‘lchamni o‘zgartiramiz.
A
Anvar: Dizayn → Sahifa chegaralari. Sarvaraqda maktab, ish nomi, muallif, shahar va yil ko‘rsatiladi.
J
JasurBezakni me’yorida qilaylik: ranglar va shakllar ko‘p bo‘lsa, matn o‘qilmay qoladi.
Informatika
🔒Qulf 6: Loyiha sarvaragi
Topshiriq: Sarvaraq (titul) nima?
Z
ZarinaUchastkaning shimol tomoni devor soyasida, janub tomoni ochiq quyoshda. Soya bilan quyosh farqi adolatsizlik bo‘lmaydimi?
M
MalikaBiologiyada o‘tdik: ikkiga bo‘linadi — li (yo‘sin, qirqbo‘g‘im, paporotnik) va urug‘li.
A
AnvarYo‘sin va paporotnik nam soyada o‘sadi. Ochiq urug‘lilar (qarag‘ay, archa) qubbada urug‘ beradi, yopiq urug‘lilar (o‘rik, terak, qoqio‘t) gul va meva hosil qiladi.
J
JasurDemak, adolat uchun joylarni qur’a bilan taqsimlaymiz.
Siz
Yana yil sayin joylarni almashtirib turamiz.
Biologiya
🔒Qulf 7: Qaysi o‘simlik qayerga?
Topshiriq: Qaysi o‘simlik spora bilan ko‘payadi?
🔑 Kalit: Soya va quyosh har xil: yo‘sin va paporotnik soyani, ochiq urug‘lilar quyoshni yaxshi ko‘radi; shuning uchun joylar qur’a bilan taqsimlanadi.
Payshanba
M
MalikaBesh sinf vakili majlisiga choy damlaymiz. Choynak qaynoq suv bilan chayiladi, quruq choy solinadi, hajmining uchdan biriga qaynoq suv quyilib, 5–7 daqiqa qopqoq ostida turadi.
A
Anvar1 litr suvga 20 g quruq choy. Qaynoq suv va sutni kattalar ko‘taradi, biz o‘zimiz quymaymiz.
Z
ZarinaTuxum: 10–12 daqiqa qaynatilsa — qattiq, salatlar uchun. Xom yoki yarim xom tuxum bolalarga tavsiya etilmaydi. Tuxumni sindirgach, qo‘lni sovun bilan yuvamiz.
J
Jasur — oldindan pishirib sovitilgan sabzavotlardan, masalan vinegret. Unga yana issiqlik ishlovi berilmaydi, shuning uchun qo‘l va asboblar toza bo‘lsin.
Texnologiya
🔒Qulf 8: Majlisga choy
Topshiriq: 1 litr suvga necha gramm quruq choy olinadi?
A
AnvarSamarqandda ham bog‘lar bo‘lgan. Amir Temur davrida poytaxtda qurilish olib borilgan: mudofaa devori, olti darvoza, Zarafshondan suv keltirilgan.
M
MalikaAtrofida bog‘lar barpo etilgan, ulardan Dilkusho mashhur bo‘lgan. 1403-yilda nabirasi uchun maqbara qurilgan, 1405-yilda Amir Temurning o‘zi ham shu yerda dafn etilgan — bu Go‘ri Amir.
J
JasurIspaniya elchisi Klavixo 1404-yilda Samarqandga kelib, shaharni xotiralarida tasvirlagan. namunalari yana Shahrisabzdagi Oqsaroy.
Z
ZarinaKamoliddin Behzod (taxminan 1455–1536) — ustasi. U kitoblar uchun nafis rasmlar chizgan.
Tarixdan hikoyalar
🔒Qulf 9: Bog‘lar va obodonchilik
Topshiriq: Amir Temur davrida mashhur bo‘lgan Samarqand bog‘i qaysi?
Juma
S
Sinf rahbari9-fevral — Alisher Navoiy tug‘ilgan kun. O‘sha kuni sinfda bog‘ rejasi ham ko‘rsatiladi.
M
MalikaNavoiy 1441-yil 9-fevralda Hirotda tug‘ilgan, 1501-yilda vafot etgan. Turkiy she’rlarda «Navoiy», forsiylarida «Foniy» taxallusini ishlatgan. Eng mashhur asari — «Xamsa», besh doston.
A
AnvarBo‘lim takrori: Mirkarim Osim, Oybek, Mirtemir va O‘tkir Hoshimov. Ularning asarlarini qayta aytmaymiz, faqat nomini aytamiz.
Z
ZarinaRus tilida: «Мы говорим о саде». «Мы мечтаем о весне». «Бобо рассказывает об истории». Savol — «о ком? о чём?».
J
JasurUnli bilan boshlanadigan so‘z oldida «о» o‘rniga «об» keladi: «об актёре». Olmoshlar: «обо мне, о тебе, о нём».
AdabiyotRus tili
🔒Qulf 10: Navoiy tug‘ilgan kun
Topshiriq: «Мы говорим ___ саде.» Qaysi old ko‘makchi?
S
Sinf rahbariBesh sinf uchun qaysi qoidani tanladingiz? Kalitlarni ayting.
Z
ZarinaMening perimetr taklifim adolatsiz: 30 m perimetr bilan 50 m² ham, 26 m² ham chiqadi.
A
AnvarUchastka tekis, har sinf bir xil navbatchilik qiladi. Demak, yuz teng bo‘lishi kerak: 250 : 5 = 50 m² dan.
M
MalikaSoya va quyosh farqi uchun joylarni qur’a bilan olamiz va har yili almashtiramiz.
Siz
Qoida: besh teng (50 m²) yer, joylar qur’a bilan. Missiya bajarildi!
Matematika
🔒Qulf 11: Tanlov
Topshiriq: Qaysi kalit «perimetri bir xil» qoidasini rad etdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotBiologiyaGeografiyaRus tiliTarixdan hikoyalar
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Bog‘ adolatli bo‘linadi
Uchastka L shaklida va 250 m². Perimetri bir xil bo‘lsa ham yuzlar har xil bo‘ladi (50 m² va 26 m²), shuning uchun adolat yuz bilan o‘lchanadi. Uchastka tekis va har sinf bir xil navbatchilik qiladi. Besh sinfga 250 : 5 = 50 m² dan beramiz, joylarni qur’a bilan olamiz va yil sayin almashtiramiz.
— 5-B jamoa
Topilgan kalitlar
Uchastka L shaklida: 200 + 50 = 250 m² (yoki 300 − 50 = 250 m²); har sinf bir xil navbatchilik qiladi.
Uchastka tekis, qiyalik yo‘q: uning hamma qismi suv jihatidan teng.
Perimetri bir xil to‘rtburchaklarning yuzi har xil bo‘lishi mumkin (50 m² va 26 m²): adolat yuz bilan o‘lchanadi; 250 : 5 = 50 m².
Soya va quyosh har xil: yo‘sin va paporotnik soyani, ochiq urug‘lilar quyoshni yaxshi ko‘radi; shuning uchun joylar qur’a bilan taqsimlanadi.
Yulduzli savollar
L shaklidagi uchastka 200 m² va 50 m² qismlardan iborat. Yuzi?
1 gektar necha ar?
O‘ylab ko‘r: sinflar 4 ta bo‘lsa, har biriga necha m² tushar edi?