ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 14-hafta

Jasurning universitet tanlovi

🎯 Missiya: Jasur ikki universitet orasidan qaysi birini birinchi tanlovga qo‘yadi va nega?

Dushanba

JasurDekabr — universitet tanlash oyi. Menda ikkita variant: X — shahrimizda, Y — boshqa viloyatda. Ikkalasida ham «Axborot texnologiyalari» yo‘nalishi bor. Qaysi birini birinchi qilib yozaman?
ZarinaMezonlar jadvali tuzamiz: yo‘l, xarajat, dastur, yashash joyi. Boshlaymiz yo‘ldan. Y ning xaritasi 1 : 5000, yotoqxona bilan fakultet orasi xaritada 6 sm.
AnvarMasofa 6 · 5000 = 30 000 sm = 300 m. Gomotetiya koeffitsiyenti 1/5000: uzunliklar shuncha marta o‘zgaradi. X da esa uydan har tomonga 40 daqiqa: 40 · 2 · 5 = 400 daqiqa = haftasiga 6 soat 40 daqiqa.
JasurDemak, yo‘l bo‘yicha Y yutadi: 300 m (yurib ~4 daqiqa) va X da haftasiga 6 soat 40 daqiqa.
Matematika

Qulf 1: Xarita va yo‘l vaqti

Topshiriq: Xaritada 6 sm, masshtab 1 : 5000. Haqiqiy masofa?

🔑 Kalit: Yo‘l: Y — 300 m, X — haftasiga 6 soat 40 daqiqa. Bu mezon Y foydasiga.

MalikaIkkala sayt ham ingliz tilida tanishtiruv bergan. Marketingda bog‘lovchi fe’llar: look, sound, feel, seem + sifat. «The campus looks modern. The offer sounds attractive.»
ZarinaTest: fe’lni be yoki seem bilan almashtirib bo‘lsa, u bog‘lovchi. «She looked angry» — bog‘lovchi, «She looked at the price tag» — oddiy fe’l.
AnvarGapning o‘zi esa hech narsani isbotlamaydi: «sounds attractive» — fikr, fakt emas. Raqam so‘raymiz: dars soatlari, narx, yotoqxona.
JasurEkoturizm haqidagi loyihamizdan: «Not exaggerate» — mubolag‘a qilmaslik. Xuddi shunday: sifat so‘zlari kam, faktlar ko‘p bo‘lsin.
Ingliz tili

Qulf 2: Broshyura tili

Topshiriq: Qaysi gapda fe’l bog‘lovchi (linking)?

🔑 Kalit: Broshyuradagi sifatlar fakt emas: «sounds attractive» — fikr; raqamlarni o‘zimiz so‘raymiz.

Seshanba

AzizSiz bu hafta adabiyotdan nima o‘qidingiz? Men Jasur akaning uzoqqa ketishidan xavotirdaman. 🙂
ZarinaZahiriddin Muhammad Bobur (1483–1530) haqida. U davlat arbobi va yozuvchi bo‘lgan; devon, aruz haqida risola va «Boburnoma» xotira kitobi muallifi.
MalikaDevon — shoirning lirik she’rlari to‘plami. Shuningdek, «Xazon yaprog‘i yanglig‘…» g‘azalini tahlil qildik: obrazlar uyg‘unligi (tanosub) va lirik qahramon. Bayt keltirmayman — kitobdan o‘qing.
JasurAziz, men uzoqqa ketmasam ham, ketsam ham, aloqada bo‘lamiz. Hozircha hammasi — qaror qabul qilish.
Adabiyot

Qulf 3: Uzoq yo‘l va Bobur

Topshiriq: Devon nima?

AnvarTaqqoslash plakatini Photoshopda chizyapman. Qalam (Pencil) qattiq, aniq chiziq chizadi, mo‘yqalam (Brush) esa yumshoq chekka va o‘tkazuvchanlik (opacity) sozlamalariga ega.
ZarinaJadval chiziqlari uchun Qalam yaxshi, ranglangan fon uchun Mo‘yqalam. B tugmasi bilan chaqiriladi, Shift+B bilan almashtiriladi.
MalikaTaqqoslashda nisbat usuli foydali. Astronomiyada ham: Quyosh massasi ≈ 2,0·10³⁰ kg, Yernikidan ≈ 6,0·10²⁴ kg; nisbat ≈ 3,3·10⁵. Massani «tortib» ham olamiz: Oyning a = 384 400 km va T = 27,32 sutkasi Yer massasini beradi.
JasurXarajat nisbati: Y/X = 16 / 14 ≈ 1,14, ya’ni Y taxminan 14 % qimmat (misol raqamlar, birozdan keyin ko‘ramiz).
InformatikaAstronomiya

Qulf 4: Jadval va nisbat

Topshiriq: Qaysi vosita yumshoq chekka va opacity sozlamalariga ega?

ZarinaBiologiya amaliyotidagi algoritm: zanjirni tuz, darajalarni raqamla, har pog‘ona yuqoriga ÷10, pastga ×10. Zanjir: o‘t → chigirtka → qurbaqa. 5 kg qurbaqa uchun 5 · 10 = 50 kg chigirtka, 50 · 10 = 500 kg o‘t.
AnvarHo‘l massa berilsa, suvni ayiramiz: 100 kg ho‘l massa, 70 % suv bo‘lsa, quruq massa 100 · 0,3 = 30 kg. Ya’ni «birlik bir xil bo‘lsin».
JasurQaror ham algoritm: mezonlar, bir xil birliklar, taqqoslash. Tadbirkorlikda: biznes loyiha xarajatning o‘zini oqlashini asoslaydi. O‘qish ham — oila uchun loyiha.
ZarinaYillik xarajat (taxminan, saytlarga ko‘ra, misol): X — 14 mln so‘m, uydan yashaydi. Y — 14 mln + yotoqxona oyiga 200 000 · 10 oy = 2 mln, jami 16 mln so‘m.
BiologiyaTadbirkorlik asoslari

Qulf 5: Algoritm va biznes loyiha

Topshiriq: Y: 14 mln + 200 000 · 10 oy. Jami?

🔑 Kalit: Xarajat (misol): X — 14 mln, Y — 16 mln so‘m yiliga; farq 2 mln (yotoqxona).

Chorshanba

MalikaIkkala universitet ochiq laboratoriya videosi qo‘ygan. Kimyodan: NaCl ning eruvchanlik koeffitsiyenti 20 °C da S = 36, ya’ni 100 g suvda 36 g eriydi. 50 g suvda 18 g.
ZarinaShu miqdorda to‘yingan eritma, undan ko‘p qo‘shsak, cho‘kma qoladi. O‘ta to‘yingan eritma esa beqaror: kristallanish tez boshlanishi mumkin.
AnvarFizikadan: R–L–C zanjirida XL = XC bo‘lsa, rezonans: Z = R, tok eng katta. ω₀ = 1/√(LC). L = 0,01 H va C = 1 μF bo‘lsa, ω₀ = 10⁴ rad/s, ν ≈ 1592 Hz.
JasurMuhimi — laboratoriya soati. Dastur sahifalariga ko‘ra (misol): X — haftasiga 6 soat, Y — 4 soat. So‘rash kerak: laboratoriyalar birinchi yildayoq boshlanadimi?
Kimyo (Umumiy kimyo)Fizika

Qulf 6: Laboratoriya soatlari

Topshiriq: L = 0,01 H, C = 1 μF. Rezonans ω₀ qancha?

🔑 Kalit: Dastur sahifalariga ko‘ra (misol): laboratoriya X da haftasiga 6 soat, Y da 4 soat.

Payshanba

ZarinaDavlat va huquq darsidan: Konstitutsiya ota-onalarga farzandni voyaga yetgunicha boqish, mehnatga layoqatli voyaga yetgan farzandlarga esa ota-onaga g‘amxo‘rlik qilishni yuklaydi.
JasurMen uchun bu shuni anglatadi: qarorni hozir oilam bilan birga qabul qilaman, ota-onam xarajatni birga hisoblaydi. Kelajakda esa men ham g‘amxo‘rlik qilaman.
MalikaO‘zbekiston tarixidan: davlatimiz dunyoviy, Konstitutsiya har kimga istalgan dinga e’tiqod qilish yoki qilmaslik huquqini kafolatlaydi. Vijdon erkinligi haqidagi birinchi qonun 1991-yilda, yangi tahrirlar 1998 va 2021-yillarda qabul qilingan.
AnvarYa’ni yotoqxonada kim qanday e’tiqodda bo‘lishidan qat’i nazar, qoidalar hamma uchun bir xil bo‘ladi. Bu kalit Y ni ham X ni ham ajratmaydi — uni «hal qiluvchi emas» deb belgilaymiz.
Davlat va huquq asoslariO‘zbekiston tarixi

Qulf 7: Majburiyat va hamjihatlik

Topshiriq: Konstitutsiya qanday huquqni kafolatlaydi?

🔑 Kalit: Ota-ona xarajatni birga ko‘radi (Konstitutsiyadagi majburiyatlar); yotoqxona qoidalari hamma uchun bir xil — bu mezon hal qilmaydi.

ZarinaDin tarixi darsi betaraf ma’lumot berdi: Islomda ikki yirik oqim — sunniylik va shialik; sunniylikda to‘rt mazhab. Markaziy Osiyoda tarixan Hanafiy mazhabi va Moturidiy ta’limoti yetakchi bo‘lgan; Moturidiy (taxminan 870–944) Samarqandda yashagan.
AnvarBiz bunga baho bermaymiz, faqat ma’lumot sifatida olamiz. Saytda «Samarqand tarixiy ilm shahri» yozilgani kabi gaplar — to‘g‘ri, lekin Y ni tanlash uchun yetarli dalil emas.
MalikaJahon tarixidan: Buyuk Britaniyada 1999-yilda Shotlandiya parlamenti va Uels assambleyasi saylangan (devolyutsiya). Ya’ni qoidalar joyga qarab farq qilishi mumkin.
JasurXulosa: arizadan oldin aynan o‘sha universitet va joyning qoidalarini o‘qiymiz — umumiy gapga ishonmaymiz.
Dunyo dinlari tarixiJahon tarixi

Qulf 8: Qoidalar joyga qarab

Topshiriq: 1999-yilda Buyuk Britaniyada nima saylangan?

Juma

ZarinaJasur ruscha so‘rov yozyapti: «Я хочу узнать, где находится общежитие.» Bu СПП, ergash gap izohlovchi: «узнать (что?) где находится общежитие». Bog‘lovchi so‘z — «где».
AnvarAniqlovchi ergash gap esa otni aniqlaydi: «Общежитие, которое находится рядом с факультетом, удобно.» «Которое» aniqlanmish bilan jinsda va sonda moslashadi: общежитие — o‘rta jins.
JasurYana bitta savol: «Сколько часов лабораторных занятий бывает в неделю?» — shuni ham yuboraman.
Rus tili

Qulf 9: Qabul bo‘limiga xat

Topshiriq: «Общежитие, которое находится рядом, удобно». Ergash gap qaysi turda?

JasurKalitlar. 🔑1 yo‘l: Y — 300 m, X — haftasiga 6 soat 40 daqiqa. 🔑2 xarajat: X 14 mln, Y 16 mln (misol). 🔑3 laboratoriya: X — 6 soat, Y — 4 soat. 🔑4 broshyuradagi sifatlar fakt emas. 🔑5 yotoqxona qoidalari — hal qilmaydi.
ZarinaMurosa ochiq: Y yo‘l bo‘yicha yutadi, X xarajat va laboratoriya bo‘yicha. Ikkita mezon bitta mezonga qarshi, lekin yo‘l vaqtini kitob o‘qishga ham ishlatish mumkin.
AnvarMen X ni birinchi qilib yozardim: haftasiga 2 soat ko‘p laboratoriya (6 − 4) va yiliga 2 mln arzon. Y ni ikkinchi o‘ringa qo‘yamiz.
JasurQaror: X — birinchi tanlov, Y — ikkinchi. Ikkalasiga ham ariza beraman; qabul qoidalarini saytlaridan o‘zim o‘qiyman va ota-onam bilan hisobni yana bir bor tekshiraman.
Hal qiluvchi kalitlar — 2 va 3 (xarajat va laboratoriya); yo‘l esa Y foydasiga kichik ustunlik, xolos.
MatematikaTadbirkorlik asoslariFizika

Qulf 10: Qaror: X yoki Y

Topshiriq: Qaror X ni qaysi ikki kalit bilan asosladi?

🔑 Kalit: Jasur X ni birinchi, Y ni ikkinchi tanlov qilib yozadi: X arzonroq va laboratoriya soati ko‘proq; Y yo‘l bo‘yicha yutadi (misol raqamlar).

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 14 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Bitiruvchi daftari: universitetni taqqoslash

Qaror: Jasur X ni birinchi, Y ni ikkinchi tanlov qilib yozdi. Dalillar: 1) yiliga X 14 mln, Y 16 mln so‘m (misol); 2) laboratoriya X da haftasiga 6, Y da 4 soat; 3) yo‘l Y da 300 m, X da haftasiga 6 soat 40 daqiqa. Broshyuradagi sifatlar fakt emas, qabul qoidalari saytdan o‘qiladi. Kelasi yil 11-sinfga maslahat: mezonlar jadvalini tuzing va raqamlarni bir xil birlikda taqqoslang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Yo‘l: Y — 300 m, X — haftasiga 6 soat 40 daqiqa. Bu mezon Y foydasiga.
  2. Broshyuradagi sifatlar fakt emas: «sounds attractive» — fikr; raqamlarni o‘zimiz so‘raymiz.
  3. Xarajat (misol): X — 14 mln, Y — 16 mln so‘m yiliga; farq 2 mln (yotoqxona).
  4. Dastur sahifalariga ko‘ra (misol): laboratoriya X da haftasiga 6 soat, Y da 4 soat.
  5. Ota-ona xarajatni birga ko‘radi (Konstitutsiyadagi majburiyatlar); yotoqxona qoidalari hamma uchun bir xil — bu mezon hal qilmaydi.
  6. Jasur X ni birinchi, Y ni ikkinchi tanlov qilib yozadi: X arzonroq va laboratoriya soati ko‘proq; Y yo‘l bo‘yicha yutadi (misol raqamlar).

Yulduzli savollar

  1. 20 °C da S(NaCl) = 36. 100 g suvda eriydigan eng ko‘p tuz?

  2. O‘t → chigirtka → qurbaqa. 5 kg qurbaqa uchun o‘t?

  3. O‘ylab ko‘r: X xarajati 18 mln bo‘lsa, qaysi kalit qarorni o‘zgartirardi?

Hikoyadagi darslar