Funksiya grafigiga o‘tkazilgan urinma va normal tenglamalari
y = f(x) grafigiga abssissasi x₀ bo‘lgan nuqtada o‘tkazilgan urinmaning burchak koeffitsiyenti f′(x₀) ga teng va u (x₀; f(x₀)) nuqtadan o‘tadi, shuning uchun urinma tenglamasi y − f(x₀) = f′(x₀)(x − x₀). Normal — shu nuqtada urinmaga perpendikular to‘g‘ri chiziq; burchak koeffitsiyentlari ko‘paytmasi −1 bo‘lgani uchun, f′(x₀) ≠ 0 da normal tenglamasi y − f(x₀) = −(1/f′(x₀))(x − x₀). Agar f′(x₀) = 0 bo‘lsa, urinma gorizontal (y = f(x₀)), normal esa vertikal (x = x₀). Grafikka y = kx + b ga parallel urinma kerak bo‘lsa, f′(x₀) = k tenglamadan x₀ topiladi va keyin urinma tenglamasi yoziladi. Urinmaning Ox o‘qining musbat yo‘nalishi bilan burchagi α uchun tg α = f′(x₀).
Velosiped g‘ildiragi aylanayotganda undagi loy yoki suv tomchisi uzilgan nuqtada g‘ildirak aylanasiga urinma bo‘ylab uchib ketadi. Shuning uchun urinma yo‘nalishini bilish mudguard (to‘sqich) qayerga qo‘yilishini aniqlaydi. Normal esa urinishga perpendikulyar bo‘lib, aylananing markaziga qaraydi: g‘ildirak o‘qi ham shu chiziq bo‘ylab joylashgan.
Yo‘l loyihachilari egri yo‘lning har bir nuqtasida urinma yo‘nalishini chizadi, mashinasozlar aylanuvchi detaldan uchib chiqadigan zarralarni to‘sadi, sportchilar va murabbiylar disk yoki bolg‘a qaysi yo‘nalishda uchishini tahlil qiladi.
Devordagi yoki telefondagi soat siferblatida soniya mili uchini kuzating. 3 raqamida u to‘g‘ri pastga, 6 raqamida chapga yuradi: har nuqtada harakat yo‘nalishi aylanaga urinma, markazga olib boradigan chiziq esa normal.
«Ikki to‘g‘ri chiziq»: juftliklar tanlagan funksiya grafigida (masalan, y = x² − 2x) bir nuqta oladi, urinma va normal tenglamalarini yozadi va chizg‘ich bilan koordinata tekisligida chizadi. Ikkinchi juftlik chizmaning to‘g‘ri burchak hosil qilishini transportir yoki to‘g‘ri burchakli chizg‘ich bilan tekshiradi.