O‘rta qiymat, moda, mediana va chetlanish

O‘rta qiymat x̄ = (x₁ + … + xₙ)/n; chastotali jadvalda x̄ = (n₁x₁ + … + nₖxₖ)/n. Moda — eng ko‘p uchraydigan variant (modalar bir nechta bo‘lishi mumkin). Mediana — variatsion qatorning o‘rtasidagi qiymat: n toq bo‘lsa (n + 1)/2-had, juft bo‘lsa n/2- va (n/2 + 1)-hadlarning o‘rta arifmetigi. Yakka katta qiymat o‘rta qiymatni sezilarli o‘zgartiradi, medianaga esa deyarli ta’sir qilmaydi. O‘zgarish kengligi — eng katta va eng kichik variantalar ayirmasi. Ma’lumotlar o‘rtacha atrofida qanchalik tarqoqligini standart chetlanish ko‘rsatadi: sₙ = √(Σ(xᵢ − x̄)²/n), chastotali qatorda √(Σnᵢ(xᵢ − x̄)²/Σnᵢ). Hamma qiymat teng bo‘lsa, sₙ = 0; tarqoqlik qancha katta bo‘lsa, sₙ shuncha katta. Oraliqlarga guruhlangan ma’lumotlar uchun o‘rta qiymat taqriban, har bir oraliqning o‘rtasi bilan hisoblanadi.