Organik birikmalarning sinflanishi va reaksiya turlari

Organik birikmalar tarkibiga ko‘ra uchta katta guruhga bo‘linadi: uglevodorodlar (faqat C va H), kislorodli birikmalar (C, H, O) va azotli birikmalar (C, H, N, ko‘pincha O ham). Uglevodorodlar C–C bog‘ turiga qarab to‘yingan (alkanlar, sikloalkanlar) va to‘yinmagan (alkenlar, alkadiyenlar, alkinlar, arenlar) bo‘ladi; zanjirga ko‘ra ochiq va yopiq zanjirli xillari bor. Sinfni funksional guruh belgilaydi: –OH spirtlar va fenollar, –CHO aldegidlar, >C=O ketonlar, –COOH karbon kislotalar, –NO₂ nitrobirikmalar, –NH₂ aminlar. Reaksiyalar uchta asosiy turga bo‘linadi: almashinish (atom yoki guruh almashadi, masalan CH₄ + Cl₂ → CH₃Cl + HCl), birikish (qo‘shbog‘ uziladi, CH₂=CH₂ + Br₂ → CH₂Br–CH₂Br) va ajralish (kichik molekula chiqib ketadi, C₂H₅OH → CH₂=CH₂ + H₂O). Faqat organik moddalarga xos reaksiyalar — polimerlanish va polikondensatlanish.