Izomeriya va uning turlari
Molekulyar formulasi bir xil, lekin tuzilishi va xossalari turlicha bo‘lgan moddalar izomerlar, bu hodisa esa izomeriya deyiladi; atamani XIX asr 30-yillarida I. Berselius kiritgan. Zanjir izomeriyasida uglerod skeleti turlicha: C₄H₁₀ uchun n-butan va 2-metilpropan (izobutan), C₅H₁₂ uchun uchta izomer, geksan uchun 5 ta, geptan uchun 9 ta izomer bor. Holat izomeriyasida funksional guruh yoki qo‘shbog‘ (uchbog‘) zanjirning turli uglerodida turadi: 1-xlorbutan va 2-xlorbutan, buten-1 va buten-2, propanol-1 va propanol-2. Sinflararo izomeriyada formula bir xil, ammo moddalar turli sinfga kiradi: C₂H₆O formulaga etanol (spirt) ham, dimetil efir ham mos keladi; C₃H₆O ga propanal (aldegid) va propanon (keton). Geometrik izomeriya qo‘shbog‘ atrofida erkin aylanish bo‘lmagani uchun yuzaga keladi: agar ikkala qo‘shbog‘li uglerod har xil ikkita o‘rinbosarga ega bo‘lsa, o‘rinbosarlar bir tomonda (sis-) yoki qarama-qarshi tomonda (trans-) joylashadi.
Ikki xil rangli plastilin sharchalaridan va cho‘plardan C₅H₁₂ ning uchala izomeri modelini yig‘ing va ularni «eng uzun zanjir» belgisi bo‘yicha guruhlang. Cho‘plar bilan kattalar nazoratida ishlang.