Laboratoriya ishi: yarimo‘tkazgichli diodning volt-amper xarakteristikasini o‘rganish
Ishning maqsadi – diodning I(U) bog‘lanishini o‘rganish. Asboblar: diod, past kuchlanishli o‘zgarmas tok manbasi (o‘qituvchi belgilagan xavfsiz qiymat, odatda 6–12 V dan oshmaydi), milliampermetr, voltmetr, potensiometr sifatida ulangan reostat, himoya rezistori (to‘g‘ri ulanishda tokni cheklash uchun), kalit, simlar. Tartib: 1) sxemani yig‘ing va o‘qituvchiga ko‘rsating; 2) reostat jildirgichini U = 0 holatiga qo‘ying; 3) kalitni ulang va kuchlanishni 0,1 V qadam bilan oshirib, har safar U va I ni yozing; to‘g‘ri ulanishda tok kuchi diod pasportidagi qiymatdan oshmasin; 4) manba qutblarini almashtiring (diod teskari) va kuchlanishni diod pasportidagi ruxsat etilgan teskari kuchlanishdan oshirmay, U va I ni o‘lchang; 5) ikki yo‘nalish uchun grafik chizing. Natija: to‘g‘ri yo‘nalishda grafik chiziqli emas – kremniy uchun ≈ 0,6–0,7 V dan keyin tok keskin o‘sadi; teskari yo‘nalishda tok juda kichik (bir necha mkA), chunki asosiy bo‘lmagan tashuvchilar o‘tadi.
12 V li avtomobil tizimiga akkumulyator teskari ulanib qolsa, ketma-ket qo‘yilgan diod tokni o‘tkazmaydi (teskari tok juda kichik) va asboblar saqlanadi. To‘g‘ri ulanganda esa diodda taxminan 0,7 V tushadi va asboblarga 12 − 0,7 = 11,3 V yetib keladi.
Elektron qurilma loyihalovchilari teskari ulanishdan himoya diodini qo‘yadi, avtomobil elektrchilari generator toki to‘g‘rilanishini tekshiradi, quyosh stansiyasi o‘rnatuvchilari panellar orasiga to‘suvchi diod qo‘yadi.
Kundalik hayotdan bir tomonlama ishlaydigan qurilma toping (masalan, shina ventili, aylanuvchi eshik) va uni diod bilan solishtiring: «ochilish» chegarasi va teskari yo‘nalishdagi to‘siq nimaga mos keladi?
Faqat o‘qituvchi nazoratida va past kuchlanishda: ishni bajaring; teskari kuchlanishni diod pasportidan oshirmang; to‘g‘ri ulanishda himoya rezistorini ulamay turib kuchlanish bermang. Kitobdagi 36–42 V manbadan foydalanmang, maktab xavfsizlik qoidalariga amal qiling.