Populatsiya – turning tuzilish va evolutsiyaning boshlang‘ich birligi
Populatsiya – bir tur areali ichida, ma’lum hududda yashab, o‘zaro erkin chatishadigan va boshqa shunday guruhlardan nisbatan alohidalangan individlar guruhi. Tur populatsiyalardan iborat, shuning uchun u politipik. Populatsiya – evolutsiyaning boshlang‘ich (elementar) birligi: evolutsiya individlarda emas, populatsiya genofondida (barcha allellar yig‘indisi) o‘zgarishlar bilan boradi. Populatsiya soni, zichligi, yosh va jins tarkibi, tug‘ilish va o‘lim ko‘rsatkichlari bilan ta’riflanadi. Genofond mutatsiyalar, allellarning tasodifiy yo‘qolib yoki ortib borishi (genlar dreyfi – kichik populatsiyalarda kuchliroq, S. Rayt o‘rgangan), populatsiya to‘lqinlari (sonning davriy o‘zgarishi), gen oqimi va tabiiy tanlanish ta’sirida o‘zgaradi. Alohidalanish populatsiyalar orasida gen almashinuvini to‘xtatib, farqlar to‘planishiga olib keladi: geografik (daryo, tog‘, dengiz), ekologik (turli muhit), biologik (ko‘payish muddati yoki jinsiy organlar farqi) va etologik (xulq-atvor farqi). Populatsiyada allellar chastotasi p + q = 1 bilan ifodalanadi; Xardi–Vaynberg qonuniga ko‘ra ideal populatsiyada genotiplar chastotasi p² + 2pq + q² = 1 bo‘lib avlodlar bo‘yi o‘zgarmaydi.
«Genofond qutisi»: 20 ta rangli sharcha (allellar) qutidan tasodifan 4 tadan 5 marta olinib, chastotalar o‘zgarishi hisoblanadi – dreyf modellashtiriladi.