Biologiya – hayot haqidagi fan
Biologiya – hayot va uning qonuniyatlarini o‘rganuvchi fanlar majmuasi. Uning bo‘limlari o‘rganish obyekti bo‘yicha farqlanadi: botanika o‘simliklarni, zoologiya hayvonlarni, mikrobiologiya mikroorganizmlarni, mikologiya zamburug‘larni, ekologiya esa organizmlarning o‘zaro va muhit bilan aloqasini tadqiq qiladi. Boshqa fanlar bilan chegarada biofizika, biokimyo va bionika kabi sohalar vujudga kelgan: biokimyo organizmlarning kimyoviy tarkibi va ulardagi reaksiyalarni, bionika esa tirik tabiat «yechimlari»ni texnikada qo‘llashni o‘rganadi. Tadqiqotda kuzatish, taqqoslash, tarixiy, eksperimental va modellashtirish metodlaridan foydalaniladi. Zamonaviy biologiya tibbiyot, qishloq xo‘jaligi, ekologiya va biotexnologiya taraqqiyotining asosi bo‘lib, oziq-ovqat xavfsizligi, irsiy kasalliklar va tabiatni muhofaza qilish kabi muammolar yechimiga hissa qo‘shadi.
| Bo‘lim | Nimani o‘rganadi |
|---|---|
| Botanika | o‘simliklar |
| Zoologiya | hayvonlar |
| Mikrobiologiya | mikroorganizmlar |
| Mikologiya | zamburug‘lar |
| Ekologiya | organizmlarning o‘zaro va muhit bilan munosabati |
| Biokimyo | kimyoviy tarkib va reaksiyalar |
| Bionika | tirik tabiat yechimlari texnikada |
Sinfdosh «non polietilen xaltada tezroq qotadi» deydi. Biolog buni bahs bilan emas, tekshiruv bilan hal qiladi: ikkita bir xil bo‘lak non, faqat bitta farq (xalta yoki ochiq havo), va har kuni yozib boriladigan kuzatuv.
Oziq-ovqat sifat laboranti mahsulot saqlash muddatini shunday tekshiradi, agronom tajriba maydonida ikki usulni solishtiradi, ilmiy jurnalist esa yangi da’voning dalili bor-yo‘qligini so‘raydi.
Keyingi safar biror «mo‘jiza» da’voni eshitsangiz, nimani o‘lchash va nimani bir xil qoldirish kerakligini yozib qo‘ying.
«Qaysi metod?» O‘quvchilar kartochkalardagi 8 ta qisqa tadqiqot tavsifini (masalan, kompyuterda populatsiya o‘sishini hisoblash, qazilma suyaklarni taqqoslash) beshta metodga ajratadi.