Evolutsiya dalillari

Evolutsiyani bevosita kuzatib bo‘lmaydigan makroevolutsiya bilvosita dalillar bilan o‘rganiladi. Molekular biologiya: barcha organizmlarda irsiy axborot DNK (ba’zi viruslarda RNK) da, genetik kod deyarli bir xil (bir kodon – bir aminokislota), oqsil sintezi ribosomada boradi, ATF universal energiya tashuvchi – bu hayotning umumiy kelib chiqishini ko‘rsatadi. Oqsillar va DNK ketma-ketliklari turlar bo‘yicha taqqoslanadi: yaqin turlarda farqlar kam, uzoq turlarda ko‘p. Masalan, odam va shimpanze DNK ketma-ketligi taxminan 98–99 % bir xil; odam va makaka sitoxrom c oqsilida atigi 1 ta aminokislota farq qiladi, odam va ot orasida taxminan 12 ta. Farqlar vaqt bo‘yi to‘planishi sababli «molekular soat» turlar ajralgan vaqtni baholashga yordam beradi. Gemoglobinning α va β zanjirlari (141 va 146 aminokislota) ketma-ketligi o‘xshash – ular bir ajdod genning ko‘payishi va divergensiyasi natijasi. Sitologiya: barcha organizmlar hujayradan tuzilgan (hujayra nazariyasi), hujayralarda umumiy organoidlar va membranalar bor. Embriologiya: umurtqalilar embrionlari erta bosqichlarda (tomoq yoriqlari, dum, xorda) o‘xshash, keyin sinfga xos belgilar paydo bo‘ladi (K. Ber qonuni). E. Gekkel biogenetik qonunni (ontogenez – filogenezning qisqa takrori) ilgari surdi; hozirgi tushunchada ontogenez ajdodlarning voyaga yetgan shakllarini emas, embrional bosqichlarni takrorlaydi va ba’zi bosqichlar tushib qoladi yoki o‘zgaradi (A. N. Severtsovning filoembriogenez nazariyasi: foydali mutatsiyalar embrional bosqichlarni o‘zgartirib, filogenezni o‘zgartiradi).