Ontogenez – individual rivojlanish

Ontogenez – organizmning individual rivojlanishi: zigota hosil bo‘lishidan (jinssiz ko‘payishda ona organizmdan ajralishdan) umr oxirigacha bo‘lgan morfologik, fiziologik va biokimyoviy o‘zgarishlar majmui. Uch tip farqlanadi: lichinkali (hasharot, baliq, amfibiya – lichinkada metamorfoz), tuxumda rivojlanish (sudralib yuruvchilar, qushlar – sariqlik ko‘p) va ona qornida rivojlanish (yuksak sutemizuvchilar, yo‘ldosh orqali). Embrional davrda zigota mitoz bilan maydalanadi (blastomerlar → bir qavatli ichi bo‘sh blastula), gastrulatsiyada ikki qavatli gastrula (ektoderma, entoderma) va uchinchi varaqa – mezoderma hosil bo‘ladi, organogenezda nerv nayi, xorda va ichak naychasi paydo bo‘ladi: ektodermadan nerv tizimi va teri epidermisi, mezodermadan muskul, suyak va qon aylanish tizimi, entodermadan hazm va nafas yo‘llari epiteliysi rivojlanadi. Hujayralar ixtisoslashadi (differensiatsiya): genlarning bir qismi faol, bir qismi o‘chirilgan bo‘ladi. Postembrional davr: yuvenil, yetuklik, qarilik; rivojlanish bevosita yoki metamorfozli (to‘liq: tuxum–lichinka–g‘umbak–imago; chala: tuxum–lichinka–imago). Gomeostaz, regeneratsiya va immunitet organizmni barqaror saqlaydi; bioritmlar (sutkalik, mavsumiy – fotoperiodizm) tabiiy tanlanish natijasida shakllangan; anabiozda moddalar almashinuvi keskin sekinlashadi (urug‘, spora, sista).