Paleozoy erasidagi hayot
Paleozoy erasi taxminan 539 dan 252 mln yil oldingacha davom etgan (taxminan 287 mln yil) va olti davrga bo‘linadi: kembriy, ordovik, silur, devon, toshko‘mir (karbon) va perm. Kembriyda ko‘pgina hayvon tiplari bir-biriga yaqin geologik vaqtda paydo bo‘lgan («kembriy portlashi»): skelet va chig‘anoqli hayvonlar, trilobitlar, bo‘g‘imoyoqlilar, mollyuskalar, ignaterililar; qazilma sifatida yaxshi saqlanadi. Silurda birinchi quruqlik o‘simliklari (psilofit va shunga o‘xshash o‘simliklar) va jag‘li baliqlar paydo bo‘lgan. Devonda yirik o‘tkazuvchi to‘qimali o‘simliklar, birinchi urug‘li o‘simliklar va baliqdan quruqlik umurtqalilariga o‘tish shakllari (tiktaalik) va birinchi to‘rt oyoqli umurtqalilar – tetrapodlar (taxminan 370 mln yil oldin; masalan, ixtiostega) paydo bo‘lgan: ular panjali baliqlardan kelib chiqqan. Toshko‘mirda issiq, nam iqlimda qirqquloq, qirqbo‘g‘im va plaunlardan iborat keng botqoq o‘rmonlari bo‘lgan; ularning qoldiqlaridan toshko‘mir hosil bo‘lgan. Havoda kislorod ko‘p bo‘lgan, shuning uchun juda yirik hasharotlar uchgan. Toshko‘mir oxirida amniotlar – tuxumi po‘st bilan qoplangan, quruqlikda ko‘payadigan sudralib yuruvchilar paydo bo‘lgan. Perm oxirida (taxminan 252 mln yil oldin) Yer tarixidagi eng katta ommaviy qirilish bo‘lgan: dengiz turlarining 80–90 foizi yo‘qolgan, trilobitlar butunlay yo‘q bo‘lgan. Sabab sifatida yirik vulqon faolligi, iqlim o‘zgarishi va okean kislorodining kamayishi ko‘rsatiladi.
«Qatlamlar bo‘ylab sayohat»: devorda 6 davrning qog‘oz qatlami; guruhlar har qatlamga xos hayot (o‘simlik, hayvon, aromorfoz) kartochkasini yopishtiradi.