Organizmlarning ko‘payishi. Jinssiz ko‘payish
Ko‘payish – tirik organizmning irsiy axborot asosida o‘ziga o‘xshaganlarni yaratish xususiyati. Jinssiz ko‘payishda faqat bitta ona organizm qatnashadi, jinsiy hujayralar kerak emas, u mitozga asoslangan, shuning uchun nasllar ona organizmning genetik nusxasi (klon) bo‘ladi. Bir hujayralilarda: binar bo‘linish (bakteriyalarda halqasimon DNK nusxalanib hujayra ikkiga bo‘linadi; amyoba, infuzoriya, evglenada mitoz asosida), kurtaklanish (achitqi zamburug‘i), ko‘p bo‘linish – shizogoniya (bezgak plazmodiysi), sporalar (xlamidomonada, zamburug‘lar). Ko‘p hujayralilarda: fragmentatsiya (spirogira, yassi chuvalchanglar, dengiz yulduzi), kurtaklanish (gidra, g‘ovak tanlilar), sporalar (yo‘sinlar, qirqquloqlar, qalpoqchali zamburug‘lar) va o‘simliklarning vegetativ ko‘payishi (tugunak, ildizpoya, qalamcha, ajraladigan novdalar). Poliembrioniyada embrion bir necha qismga bo‘linib, har biridan alohida organizm rivojlanadi (odamda bir tuxumli egizaklar). Afzalligi – qulay sharoitda tez va ko‘p nasl; kamchiligi – genetik xilma-xillik juda kam, muhit o‘zgarsa hamma individlar bir xil zaif bo‘lishi mumkin.
«Ko‘payish usuli». Rasmli kartochkalar (achitqi, gidra, spirogira, qirqquloq, qulupnay) ko‘payish usuliga mos keladigan ustunlarga joylanadi.