Jadidchilik harakati namoyandalari va ularning faoliyati
XX asr boshlariga kelib Turkistonda jadid ziyolilarining butun bir avlodi yetishdi: Samarqandda Behbudiy, Shakuriy, Ajziy; Toshkentda Munavvarqori Abdurashidxonov, Avloniy, Ubaydullaxo‘ja Asadullaxo‘jayev; Buxoroda Fitrat, Sadriddin Ayniy, Fayzulla Xo‘jayev; Farg‘ona vodiysida Hamza, Ibrat, Cho‘lpon va boshqalar; Xivada Bobooxun Salimov. Mahmudxo‘ja Behbudiy (1875–1919) 1875-yil 19-yanvarda Samarqand yaqinidagi Baxshitepada tug‘ilgan, Samarqand va Buxoro madrasalarida o‘qigan, qozi va muftiy darajasiga ko‘tarilgan, «O‘rta Osiyo jadidlarining otasi» deb ataladi; uning tashabbusi bilan «Behbudiya kutubxonasi» ochilgan. Munavvarqori (1878–1931) jadid maktablari ochgan, gazeta-jurnallar chiqargan va «Adibi avval», «Adibi soniy», «Yer yuzi» darsliklarini yozgan. Abdulla Avloniy (1878-yil Toshkentda tug‘ilgan) 1907-yilda «Shuhrat» gazetasiga asos solgan, «Birinchi muallim», «Ikkinchi muallim», «Turkiy guliston yoxud axloq» darsliklarini yaratgan. Darslikka ko‘ra, jadidlar podsho yakkahukmronligiga qarshi chiqdi, siyosiy erkinlik va inson huquqlarini yoqladi, Navoiy, Bedil va Mashrab merosiga tayandi. Andijonlik Mirkomil Mirmo‘minboyev chet elda o‘qiydigan yoshlarga mablag‘ ajratgan. 1910-yilda Buxoroda «Tarbiyai atfol» jamiyati tuzilib, 1911-yilda 15 nafar, 1912-yilda 30 nafar talabani Turkiyaga o‘qishga yuborgan.
Namoyandalardan uchtasi uchun «tanishtiruv kartochkasi» tayyorlang: shahar, yillar, asosiy ish, asar yoki gazeta.