Qo‘shma gap qismlari va ularni bog‘lovchi vositalar
Qo‘shma gapni tashkil etgan sodda gaplar uning qismlari deyiladi, qismlarni bog‘laydigan vositalar esa bog‘lovchi vositalar hisoblanadi. Birinchi guruh – bog‘lovchilar: teng bog‘lovchilar (va, hamda, ammo, lekin, biroq, yo, yo... yo, dam... dam) va ergashtiruvchi bog‘lovchilar (agar, chunki, toki, basharti, mabodo). Ikkinchi guruh – bog‘lovchi vazifasidagi vositalar: bo‘lsa, esa, deb so‘zlari; -u (-yu), -da, -ki yuklamalari; nisbiy so‘zlar; shuning uchun, shu sababli, shu tufayli kabi ko‘makchili qurilmalar; shart mayli qo‘shimchasi (-sa). Uchinchi vosita – ohang: bog‘lovchi bo‘lmasa, qismlar faqat ohang yordamida birikadi. Bog‘lovchilar qismlarni bog‘lash bilan birga ular orasidagi ma’no munosabatini ham (zidlik, sabab, shart kabi) ko‘rsatadi.
Maktab klubi qoidalarini yozayotgan o‘quvchi har bir fikr orasiga mos bog‘lovchi tanlaydi: sabab, qarama-qarshilik yoki shart. To‘g‘ri bog‘lovchi tufayli qoida ikki xil ma’no bermaydi.
Qoida va ko‘rsatma yozuvchilari, huquqshunoslar bog‘lovchilarni ehtiyotkorlik bilan tanlaydi.
Bugun eshitgan bitta gapda bog‘lovchi so‘zni toping va u qaysi ikki fikrni bog‘layotganiga e’tibor bering.
«Bog‘lovchi izlovchi»: o‘quvchilar tayyor gaplar ro‘yxatidan bog‘lovchi vositani topib, tagiga chizadi va turini aytadi.