Aylana uzunligi
Har qanday aylana uchun uning uzunligi C ning diametri d ga nisbati bir xil son bo‘lib, uni π (pi) harfi bilan belgilaymiz: C/d = π. π irratsional son, taxminan 3,14 ga teng. Diametr radiusdan ikki marta uzun bo‘lgani uchun aylana uzunligi C = πd = 2πR formula bilan topiladi. Bu formuladan R = C/(2π) ekanini ham olamiz. Aylana uzunligi radiusga to‘g‘ri proporsional: radius ikki barobar ortsa, uzunlik ham ikki barobar ortadi. Masalan, g‘ildirak bir marta to‘liq aylanganda aylana uzunligiga teng masofani bosib o‘tadi.
O‘rmonchi daraxt tanasini ip bilan o‘raydi: ip uzunligi 157 sm. Aylana uzunligi C = π · d dan d = 157 : 3,14 = 50 sm: tanani kesmasdan yo‘g‘onligi topildi.
O‘rmonchi daraxt yo‘g‘onligini o‘lchaydi, santexnik quvur diametrini uning aylanasidan topadi, tikuvchi yumaloq buyum uchun mato lentasi uzunligini hisoblaydi.
Yumaloq narsa (stakan yoki qopqoq) chetiga belgi qo‘ying va uni qog‘oz bo‘ylab bir marta to‘liq aylantiring: ikki belgi orasidagi masofa uning aylana uzunligi. Uni diametrga bo‘ling: natija 3 ga yaqin (3,1 atrofida) chiqadi.
«Ip bilan o‘lchash»: stakan yoki qopqoq atrofiga ip o‘rab uzunligini, so‘ng diametrini chizg‘ich bilan o‘lchang va C : d ni hisoblang; natija 3,14 ga yaqin chiqadi.