Muntazam ko‘pburchakning tomoni bilan tashqi va ichki chizilgan aylanalar radiuslari orasidagi bog‘lanish
Muntazam n burchakning markazi O va AB tomonining o‘rtasi C bo‘lsin. ACO to‘g‘ri burchakli uchburchakda ∠AOC = 180°/n va AC = a/2, shuning uchun R = OA = a/(2·sin(180°/n)), r = OC = a/(2·tg(180°/n)) = R·cos(180°/n). Aksincha, a = 2R·sin(180°/n) = 2r·tg(180°/n). Uchburchak (n = 3): R = a/√3, r = a/(2√3), R = 2r. Kvadrat (n = 4): R = a/√2, r = a/2, R = r√2. Oltiburchak (n = 6): R = a, r = a√3/2. Bu formulalar yordamida ichki chizilgan muntazam ko‘pburchakning tomoni aylana radiusi orqali topiladi: aylanaga ichki chizilgan kvadrat tomoni R√2, uchburchak tomoni R√3, oltiburchak tomoni R.
Duradgor diametri 40 sm bo‘lgan yumaloq g‘o‘ladan muntazam sakkizburchakli ustun yo‘nib chiqarmoqchi. Sakkizburchak aylanaga ichki chizilgan, R = 20 sm: tomoni a = 2R · sin(180° : 8) = 40 · sin 22,5° ≈ 15,3 sm.
Duradgor ustun tomonlari uzunligini hisoblaydi, metall ishlovchi yumaloq sterjenni olti qirrali qilib kesadi, dizayner muntazam ko‘pburchak shaklidagi belgi chizadi.
R = 10 bo‘lsin. Kalkulyator bilan ichki chizilgan muntazam 12 burchakning tomoni 2R · sin 15° ≈ 5,18 va perimetri ≈ 62,1 ekanini toping va aylana uzunligi 2π · 10 ≈ 62,8 bilan solishtiring: burchaklar ko‘paygani sari perimetr aylanaga yaqinlashadi.
«Formulalar uchligi»: uchburchak, kvadrat, oltiburchak uchun a, R, r munosabatlari jadvalini to‘ldiring va R : r nisbatini taqqoslang (2, √2, 2/√3).