ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Trigonometriya bilan masalalar va uchburchak yuzi

Darslar 26–27 · 2 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
27

Uchburchak yuzini burchak sinusi yordamida hisoblash

Darslik: 82–83-betlar
MaqsadUchburchak, parallelogramm va to‘rtburchak yuzini burchak sinusi yordamida hisoblash.
Yangi so‘zlar
ikki tomon va orasidagi burchak · two sides and the included anglediagonallar orasidagi burchak · angle between the diagonalssinus bilan yuz · area via sinebalandlik · height
Tushuntirish

Teorema 1: uchburchak yuzi uning ikki tomoni va ular orasidagi burchak sinusi ko‘paytmasining yarmiga teng: S = ½·ab·sinC. Isboti: balandlik h = a·sinC bo‘lgani uchun S = ½·b·h. Shunga o‘xshash, S = ½·bc·sinA = ½·ac·sinB. Parallelogramm yuzi qo‘shni tomonlar ko‘paytmasi bilan ular orasidagi burchak sinusining ko‘paytmasiga teng: S = ab·sinα. Teorema 2: qavariq to‘rtburchak yuzi diagonallari bilan ular orasidagi burchak sinusi ko‘paytmasining yarmiga teng: S = ½·d₁·d₂·sinφ. O‘tmas burchakda ham formula o‘rinli, chunki sin(180° − α) = sinα. Bu formulalar balandlik noma’lum bo‘lganda qulay.

CbahABC
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uchburchak gulzorning ikki tomoni 7 m va 6 m, ular orasidagi burchak 50°. Balandlikni o‘lchamasdan yuzini topish mumkin: S = ½ · 7 · 6 · sin 50° ≈ 21 · 0,766 ≈ 16,1 m².

Kim ishlatadi

Landshaft dizayneri gulzor yuzini tomonlar va burchakdan topadi, yer o‘lchovchi uchastka yuzini hisoblaydi, tikuvchi uchburchak mato bo‘lagi yuzini baholaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Transportir bilan 30° burchak chizing (tomonlari 8 sm va 5 sm) va uchlarini ulang. 8 sm li tomon uchidan 5 sm li tomonga balandlik tushirib o‘lchang va ½ · 5 · balandlik ni ½ · 8 · 5 · sin 30° bilan solishtiring.

Namunalar
30°106ABC
△ABC: AB = 10, AC = 6, ∠A = 30°. S = ½·10·6·sin30° = ½·10·6·½ = 15.
150°85ABCD
Parallelogramm tomonlari 8 va 5, burchagi 150°: S = 8·5·sin150° = 40·½ = 20. Diagonallari 10 va 12 bo‘lgan, ular orasida 30° bo‘lgan to‘rtburchak: S = ½·10·12·½ = 30.
Sinfda faoliyat

«Yuzni ikki usulda»: tomonlari 6 va 8, orasidagi burchak 90° bo‘lgan uchburchak yuzini oddiy va sinusli formula bilan hisoblab, natijalarning mos kelishini tekshiring.

Mashq
1
Uchburchakning ikki tomoni 10 va 14, orasidagi burchagi 30°. Yuzi?
2
Uchburchak yuzi 18, AC = 9, ∠A = 150°. AB necha?
150°?9ABC
3
Parallelogramm tomonlari 4 va 6, burchagi 120°. Yuzi?
4
Nima uchun burchak 90° bo‘lganda sinusli formula oddiy S = ½ab ga o‘tadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBirinchi hisob: daromad, xarajat, foydaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →