ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Aralash masalalar va I bob takrorlash

Darslar 23–24 · 2 ta dars · B. Xaydarov, E. Sariqov, A. Qo‘chqorov. Geometriya, 9-sinf (umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun darslik), to‘ldirilgan va qayta ishlangan 4-nashr. «Huquq va Jamiyat» nashriyoti, Toshkent, 2019
24

Bilimingizni sinab ko‘ring

Darslik: 71–73-betlar
MaqsadI bobning ikkinchi qismini (almashtirishlar, gomotetiya, o‘xshashlik) takrorlash va test savollariga tayyorlanish.
Yangi so‘zlar
harakat · motiongomotetiya · homothetyo‘xshashlik · similaritymasshtab · scale
Tushuntirish

Bobni qisqacha eslaymiz. Harakat — masofani saqlaydigan almashtirish: parallel ko‘chirish, o‘qqa nisbatan simmetriya, markaziy simmetriya va burish. O‘xshashlik almashtirishida masofalar bir xil k marta o‘zgaradi; gomotetiya uning xususiy holi, bunda uzunliklar k, yuzlar k² marta o‘zgaradi. Koordinatalarda: Ox ga nisbatan (x; −y), Oy ga nisbatan (−x; y), koordinata boshiga nisbatan (−x; −y), gomotetiyada (kx; ky), ko‘chirishda (x + a; y + b). Test savollarida avval qaysi almashtirish ekanini aniqlang, keyin mos formulani qo‘llang. Ko‘p uchraydigan xato: k va k² ni aralashtirish.

ƒFormula
P₁ = k · P, S₁ = k² · S
O‘xshashlikda uzunliklar k marta, yuzlar k² marta o‘zgaradi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bu dars takrorlash va u bitta savolni mashq qildiradi: nima o‘zgarmaydi, nima o‘zgaradi? Shu savolni berishni biladigan kishi masshtabli rejani ham, o‘yin ekranidagi harakatni ham tushunadi.

Kim ishlatadi

Animator harakat va kattalashtirishni alohida qadamlar sifatida rejalashtiradi, kartograf masofa va yuzni masshtab bo‘yicha o‘zgartiradi, grafik dizayner rasmni kattalashtiradi va aks ettiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga o‘zingiz yoqtirgan bitta shaklni chizing; uni surib, aks ettirib va 2 marta kattalashtirib chizing, har safar uzunlik, burchak va yuz o‘zgardimi yoki o‘zgarmadimi, o‘zingiz yozib chiqing.

Namunalar
xy−11234567−6−5−4−3−2−11234560(2; −5)(5; −4)(5; 4)
Test: (2; −5) nuqtani avval (3; 1) vektor bo‘ylab ko‘chiramiz: (5; −4). So‘ng Ox ga nisbatan: (5; 4).
Test: gomotetiya koeffitsiyenti 2/3 bo‘lsa, yuz 4/9 marta o‘zgaradi: 45 sm² → 20 sm².
Sinfda faoliyat

«Test poygasi»: 6 ta savol 10 daqiqada; juftlikda almashib tekshiring, xatolarning turini (k/k², ishora, tartib) yozing.

Mashq
1
(−4; 7) nuqtani koordinata boshiga nisbatan simmetrik akslantirsangiz, ordinata nechaga teng bo‘ladi?
2
Gomotetiya markazi koordinata boshida, k = 3. (2; −1) nuqtaning obrazi abssissasi?
3
Quyidagi almashtirishlardan qaysilari harakat: gomotetiya k = 2, burish, parallel ko‘chirish?
4
Nima uchun o‘xshashlik k ≠ 1 bo‘lganda harakat emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYangi yil buyurtmalariHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →