Termodinamik ish
Gaz kengayganda tashqi bosim kuchiga qarshi ish bajaradi; bu ish termodinamik ish deyiladi. Porshen yuzi S, siljishi Δh bo‘lsa, A = F·Δh = pS·Δh = pΔV, ya’ni izobarik kengayishda ish bosim bilan hajm o‘zgarishi ko‘paytmasiga teng. Holat tenglamasidan pΔV = νRΔT, shuning uchun A = νRΔT; 1 mol gaz uchun A = RΔT. Demak, R son jihatdan 1 mol gazni 1 K ga izobarik qizdirganda bajarilgan ishga teng. Gaz kengayganda A > 0, gaz ustida tashqi kuchlar ish bajarib siqganda gaz ishi A < 0. p–V grafikda izobarik ish to‘g‘ri to‘rtburchak yuziga teng; izotermik jarayonda ish izoterma ostidagi yuzaga teng. Izoxorik jarayonda ΔV = 0, shuning uchun ish nolga teng.
Bitta benzin dvigateli silindrida ish yo‘li paytida gaz o‘rtacha 1 MPa bosim bilan 0,5 litrga kengayadi. A = pΔV = 10⁶ · 5·10⁻⁴ = 500 J ish bajariladi. Dvigatel sekundiga yuzlab bunday yo‘lni bajaradi.
Dvigatel konstruktorlari silindr hajmi va bosimidan quvvatni hisoblaydi, kompressor texniklari siqish ishini baholaydi, kasalxonalardagi sun’iy nafas apparatlari muhandislari havo hajmi va bosimini boshqaradi.
Qo‘l nasosi, shprits yoki plastik shishaning ichki diametri va uzunligini chizg‘ich bilan o‘lchab, bitta yurishda siqiladigan hajmni ΔV = S · h bilan hisoblang.
Doskada p–V koordinata tekisligini chizing. Guruhlar izobarik kengayishni to‘g‘ri to‘rtburchak bilan ko‘rsatadi va uning yuzini bajarilgan ish bilan bog‘laydi. Kvadratchali daftar bo‘lsa, katakchalarni sanab ishni baholang (har katak = 10 J).