Suyuqlikning sirt tarangligi va kapillyar hodisalar

Suyuqlik o‘z hajmini saqlaydi, lekin shaklini saqlamaydi: u oquvchan va idish shaklini oladi. Suyuqlik ichidagi molekulaga har tomondan kuchlar ta’sir qilib, ular muvozanatlashadi; sirtdagi molekulaga esa faqat pastdan va yondan kuch ta’sir qilgani uchun u suyuqlik ichiga tortiladi. Shu sababli sirt taranglashadi va sirtni chegaralagan chiziqqa urinma bo‘ylab sirt taranglik kuchi F = σ·l ta’sir qiladi; σ – sirt taranglik koeffitsiyenti, σ = F/l, birligi N/m (20 °C da suv uchun 0,073 N/m, sovunli eritma 0,04, spirt 0,022 N/m). Sirt taranglik kuchi sirtni iloji boricha kichraytiradi, shuning uchun erkin tomchi va yomg‘ir tomchisi shar shaklida. Sirt molekulalarining ortiqcha potensial energiyasi sirt energiyasi W = σS, σ ni J/m² da ham o‘lchasa bo‘ladi. Tomizg‘ichdan tomchi uzilganda tomchi og‘irligi mg sirt taranglik kuchiga teng: mg = σ·l (l = πd).