Izobarik jarayon
Gazning massasi va bosimi o‘zgarmaganda uning holat o‘zgarishi izobarik jarayon deyiladi («baros» – bosim). Holat tenglamasini p = const bo‘lgan ikki holat uchun yozib, hadma-had bo‘lsak, V₁/T₁ = V₂/T₂ ni olamiz. Bu 1802-yilda fransuz fizigi Gey-Lyussak tajribada topgan qonun: o‘zgarmas bosimda berilgan massali gaz hajmining absolyut temperaturaga nisbati o‘zgarmas, ya’ni V ∝ T. Demak, T ikki marta ortsa, hajm ham ikki marta ortadi. V–T grafikda izobara koordinata boshidan chiquvchi to‘g‘ri chiziq bo‘ladi; bosim kattaroq bo‘lsa, izobaraning qiyaligi kichikroq va u temperatura o‘qiga yaqinroq yotadi, chunki shu T da hajm kichikroq. Erkin siljiy oladigan porshenli silindrdagi gazning isishi yoki issiq havo shari izobarik jarayonga misol.
T = 300 K · V = 2,5 l · ν = 0,1 mol
p = νRT/V = 100 kPa
p = const (izobarik): V/T = const
Issiq havoli sharning pastki qismi ochiq, ichidagi bosim tashqaridagidek. Tashqarida 300 K da havoning zichligi 1,2 kg/m³ bo‘lsa, ichidagi 360 K li havoniki 1,2 · 300/360 = 1,0 kg/m³. Har kub metrda 0,2 kg farq bor, 2000 m³ li sharda bu taxminan 400 kg ko‘tarish kuchi beradi.
Havo sharlari uchuvchilari isitish darajasini ko‘tarilish uchun boshqaradi, shamollatish muhandislari iliq havo yuqoriga ko‘tarilishini hisobga oladi, mo‘ri quruvchilar tortishni shu qonun bilan hisoblaydi.
Xonada polga yaqin va qo‘lingiz yetadigan eng baland joyda qo‘lingizning orqa tomoni bilan havo harorati farqini sezishga urinib ko‘ring; iliq havo odatda yuqorida bo‘ladi.
Havo bilan to‘ldirilgan yumshoq sharni (puflangan, mahkam bog‘langan) xonadan sovutgichning sovuq qismiga (yoki ochiq eshik oldiga) qo‘ying va hajmi qanday o‘zgarishini kuzating, so‘ng xonaga qaytaring. Sharni issiq manbaga yaqin qo‘ymang va isitmang; kattalardan so‘rang.