Qattiq jismlar: kristall, amorf va mexanik xossalar

Qattiq jismlar ikki turga bo‘linadi. Kristall jismlarda atom yoki molekulalar muntazam takrorlanuvchi tartibda joylashib, kristall panjarani hosil qiladi; zarralar panjara tugunlari atrofida tebranadi, lekin joyidan siljimaydi. Amorf jismlarda (shisha, mum, smola, plastmassa) zarralar tartibsiz joylashgan, ular o‘ta quyuq suyuqlikka o‘xshaydi. Monokristall – butun bo‘lagi bitta panjaradan iborat jism (kvars, olmos, osh tuzi donasi); unda xossalar yo‘nalishga bog‘liq bo‘ladi, bu anizotropiya deyiladi: masalan, slyuda faqat bir yo‘nalishda yupqa qatlamlarga ajraladi. Polikristall juda ko‘p mayda tartibsiz yo‘nalgan kristalchalardan iborat (metallar, tosh), shuning uchun u butunlay olganda izotrop, ya’ni xossalari hamma yo‘nalishda bir xil. Amorf jismlar ham izotrop va ularning aniq suyuqlanish temperaturasi yo‘q; bir element turli panjara hosil qilishi mumkin – grafit va olmos ikkalasi ham uglerod, ammo xossalari juda boshqacha.